اعتکاف در ماه رجب؛ آیینی برای خودسازی و تعالی معنوی

باشگاه خبرنگاران جوان؛ مریم رضایی – در زندگی پرشتاب و پیچیده امروز، فرصتی برای درنگ و فاصله گرفتن از هیاهوی روزمره ضرورتی انکارناپذیر است؛ زمانی که انسان بتواند فارغ از ظواهر دنیا، اصول، ارزش‌ها و مسیر زندگی خود را بازنگری کرده و در بنیادی‌ترین پرسش‌های وجودی خویش تأمل کند.

واژه «اعتکاف» از ریشه «عکف» و باب افتعال گرفته شده و در لغت به معنای توقف طولانی، همراهی مستمر با چیزی و نوعی حبس اختیاری است. در قرآن نیز به اعتکاف مشرکان در برابر بت‌ها اشاره شده و از همین رو معنای لغوی آن را «ماندن بر چیزی و سکونت در مکانی با استمرار» دانسته‌اند.

در اصطلاح دینی، اعتکاف به معنای اقامت در مسجد برای مدت سه روز یا بیشتر با هدف عبادت و خودسازی است. در کشور ما روز‌های ۱۳، ۱۴ و ۱۵ رجب که به «ایام‌البیض» شهرت دارند، زمان برگزاری این آیین معنوی است؛ هرچند در روایات، اعتکاف در ماه‌های شعبان و رمضان نیز دارای فضیلت فراوان شمرده شده است. نامگذاری این ایام به «ایام‌البیض» به دلیل کامل بودن ماه و روشنایی ویژه آسمان در شب‌های آن است.

اعتکاف در ماه رجب، به‌عنوان یکی از سنت‌های اصیل اسلامی، فرصتی ارزشمند برای مسلمانان فراهم می‌آورد تا در فضایی آرام و به دور از هیاهوی زندگی روزمره، به عبادت، تفکر و بازنگری در مسیر معنوی خود بپردازند.

این آیین در ماه رجب ـ که از ماه‌های حرام و دارای جایگاه ویژه در فرهنگ دینی است ـ اهمیت مضاعفی دارد و زمینه نزدیکی بیشتر انسان به خداوند و تقویت روحیه معنوی را فراهم می‌سازد.

شرکت‌کنندگان در این مراسم با تلاوت قرآن کریم، اقامه نماز و دعا، از برکات این ماه بهره‌مند می‌شوند و به درک عمیق‌تری از مفاهیم دینی دست می‌یابند. اعتکاف در رجب، علاوه بر جنبه عبادی، فرصتی برای خودسازی، بازاندیشی در اهداف فردی و تقویت آرامش روحی است؛ تجربه‌ای که می‌تواند آثار مثبت و ماندگاری بر زندگی انسان برجای گذارد.

فارس؛ برگزاری مراسم سالگرد شهادت حاج قاسم سلیمانی در ۱۳ دی‌ماه

حجت الاسلام والمسلمین امیدی در خصوص هماهنگی برنامه‌های مراسم معنوی اعتکاف کانون‌های فرهنگی هنری مساجد استان فارس، گفت: ایام اعتکاف از سیزدهم ماه رجب ولادت حضرت امیرالمومنین (ع) آغاز می‌شود و تا پانزدهم رجب مصادف با وفات حضرت زینب کبری (س) ادمه می‌یابد که در این خصوص کانون‌های فرهنگی هنری مساجد استان با همکاری دیگر ارکان مسجد ضمن ثبت نام از اقشار مختلف مردم به‌ویژه نوجوانان برای شرکت در این مراسم عبادی و خودسازی، در حال برنامه ریزی برای اجرای برنامه‌های مختلف برای حضور معتکفین هستند.

مدیر ستاد هماهنگی کانون‌های فرهنگی هنری مساجد استان فارس با تاکید بر اینکه در سال‌های اخیر اعتکاف‌های دانش‌آموزی و دانشجویی با حضور نوجوانان و جوانان رونق پیدا کرده است، خاطرنشان کرد: با توجه به گزارش‌های رسیده از ثبت نام‌ها، در جمع معتکفین نوجوانان و جوانان نیز حضور چشمگیر دارند که از این فرصت می‌توان برای جذب آنان به مساجد بهره برد.

او همچنین یادآور شد: اعتکاف‌های مادر و فرزندی، پدر و فرزندی نیز برای تقویت پیوند بین اولیا و فرزندان تدارک دیده شده است که زمینه بهره‌مندی هرچه بیشتر از این ایام را نیز برای خودسازی و تهذیب نفس فراهم می‌کند.

این مقام مسئول با تاکید بر اینکه با همکاری همه اصحاب، ارکان، خادمان مساجد و گروه‌های جهادی برای معتکفان برنامه‌های اجرا خواهد شد، اظهار داشت: ضمن اطلاع‌رسانی احکام و اعمال این ایام به معتکفین در فضای مجازی پیش از آغاز اعتکاف، شرح ادعیه، تفسیر قرآن کریم، حلقه‌های معرفتی و کتابخوانی با محوریت کتاب‌های منتشر شده در خصوص شهدا، سخنرانی‌های تبیینی و بصیرتی، پاسخگویی به سوالات، شبهات و استفاده از ظرفیت اساتید دانشگاه، طلاب و روحانیون فعال در حوزه خانواده و ازدواج در برنامه‌های معتکفین گنجانده شده است.

او افزود: ولادت حضرت علی (ع) در سیزدهم ماه رجب از جمله مناسبت‌هایی است که با توجه به اینکه به نام روز پدر نامگذاری شده است، با اجرای برنامه‌های ویژه برپایی مراسم جشن و سرور، آذین‌بندی معابر و مساجد، دست‌بوسی و تجلیل از پدران شهدا و ایثارگران، مسابقات فرهنگی و هنری، مسابقات کتابخوانی، اهدای هدیه به کودکان و نوجوانان همنام حضرت علی (ع) و توزیع بسته‌های معیشتی به تاسی از پدر یتیمان همراه است.

مدیر ستاد هماهنگی کانون‌های فرهنگی هنری مساجد استان فارس همچنین از برپایی مراسم سالگرد شهادت سپهبد شهید «حاج قاسم سلیمانی» در روز ۱۳ دی‌ماه و محافل عزاداری و سوگواری وفات حضرت زینب کبری (س) نیز در روز پایانی اعتکاف با حضور اقشار مختلف مردم و ارادتمندان خانواده اهل بیت (ع) خبر داد.

برگزاری نخستین اعتکاف تخصصی روان‌شناسان و فعالان حوزه خانواده در شیراز

برای نخستین بار در شهر شیراز، اعتکاف تخصصی ویژه روان‌شناسان، مشاوران و فعالان حوزه خانواده با محوریت خودمراقبتی معنوی برگزار می‌شود؛ رویدادی نوآورانه که تلاش دارد پیوندی معنادار میان معنویت، سلامت روان و زیست حرفه‌ای درمانگران برقرار کند.

مدیرعامل گروه مؤسسات خانواده بهارنکو با اعلام این خبر گفت: فعالان حوزه سلامت روان و خانواده، به دلیل ماهیت شغل خود، به‌طور مداوم در معرض فرسودگی هیجانی، فشار‌های روانی، مواجهه با رنج انسانی و مسئولیت‌های سنگین اخلاقی قرار دارند. 

حمید مقامی افزود: این اعتکاف با هدف بازآفرینی درونی، تقویت تاب‌آوری و فراهم‌سازی فرصتی برای توقف، تأمل و بازنگری در مسیر حرفه‌ای طراحی شده است.

او با تأکید بر رویکرد متفاوت این برنامه افزود: این اعتکاف صرفاً یک مناسک عبادی یا برنامه آیینی متعارف نیست، بلکه بستری تلفیقی و هدفمند است که در آن گفت‌و‌گو‌های تخصصی، خلوت فردی، تفکر عمیق و تجربه‌های تأمل‌محور، در فضایی امن، تعاملی و پرسش‌محور در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند.

مقامی اظهار کرد: شرکت‌کنندگان در این فضا می‌توانند بدون نقش‌های حرفه‌ای روزمره، به خودِ انسانی و معنوی خویش بازگردند.

به گفته مدیر عامل بهارنکو، تمرکز ویژه بر خودمراقبتی معنوی برای روان‌شناسان و درمانگران، وجه تمایز اصلی این رویداد نسبت به برنامه‌های مشابه است.

او خاطر نشان کرد: محتوای اعتکاف به‌گونه‌ای طراحی شده که با نیازها، دغدغه‌ها و تجربه‌های زیسته متخصصان سلامت روان همخوانی داشته باشد و به آنان کمک کند منابع درونی خود را برای ادامه مسیر حرفه‌ای به شکلی سالم‌تر و معنادارتر بازیابی کنند.