شیوع بیماری کشنده در باغ وحش پردیسان

بابک باستانی سرپرست مرکز بازپروری حیات‌ وحش پردیسان در پی انتشار مطالبی درباره بروز بیماری پن‌لوکوپنی در مرکز بازپروری حیات‌وحش پردیسان، با تأکید بر اینکه واکسن‌های تجاری موجود تنها برای سگ و گربه اهلی طراحی و تولید شده‌اند، گفت: استفاده از این واکسن‌ها در گونه‌های وحشی اقدامی خارج از برچسب مصرف و بالقوه خطرناک است و می‌تواند منجر به شوک، واکنش‌های شدید حساسیتی یا حتی بروز بیماری کشنده در حیوانات وحشی شود.

استفاده ایمن از واکسن در گونه‌های وحشی با ۳ شرط

به گفته باستانی، برای استفاده ایمن از واکسن در گونه‌های وحشی ۳ شرط اساسی باید فراهم باشد: نداشتن واکنش‌های شدید حساسیتی، ایجاد ایمنی پایدار و نداشتن خطر ابتلای حیوان به بیماری پس از تزریق. این در حالی است که بر اساس منابع معتبر دامپزشکی حیات‌وحش، موارد متعددی از بازگشت به حدت عوامل بیماری‌زا در واکسن‌های حیوانات اهلی و بروز بیماری‌های شدید در گونه‌های وحشی گزارش شده است.

وی افزود: در سطح جهانی، تعداد واکسن‌های تأییدشده و ایمن برای حیات‌وحش بسیار محدود است. در همین چارچوب، تنها تعداد محدودی واکسن سه‌ظرفیتی ایمن برای یوزپلنگ‌های مرکز ملی توران، با رعایت کامل ضوابط علمی و زنجیره سرد، وارد کشور شده و مورد استفاده قرار گرفته است.

مقاومت ویروس پن‌لوکوپنی در محیط بسیار بالاست

باستانی تصریح کرد: ویروس پن‌لوکوپنی به‌دلیل مقاومت بسیار بالا در محیط، می‌تواند از طریق تماس غیرمستقیم مانند کفش، لباس و تجهیزات نیز منتقل شود. حتی با رعایت کامل اصول بهداشتی و ضدعفونی، حذف کامل خطر ورود این ویروس در هیچ مرکز بازپروری در دنیا ممکن نیست و مدیریت آن نیازمند قرنطینه، بیوسکیوریتی و پایش مستمر است.

موارد ابتلا در گربه‌سانان و تلف شدن آنها

نخستین مورد بیماری در مرکز بازپروری پردیسان به‌صورت فوق‌حاد در یک قلاده گربه جنگلی مشاهده و به تلف شدن سریع حیوان منجر شد. پس از آن، با همکاری دانشکده دامپزشکی دانشگاه تهران، بررسی‌های تخصصی انجام و قرنطینه و ضدعفونی کامل مرکز در دستور کار قرار گرفت. با وجود این اقدامات، به‌دلیل دوره کمون بیماری، یک قلاده کاراکال نیز مبتلا شد که با وجود درمان‌های پیشرفته و تلاش شبانه‌روزی دامپزشکان، تلف شد.

در ادامه و برای کاهش گردش ویروس، تمامی گربه‌سانان مرکز قرنطینه شدند و پس از بررسی علمی ترکیبات یک واکسن کشته تازه واردشده، تزریق آزمایشی off-label با پایش دقیق انجام شد. با این حال، مسئولان مرکز تأکید کردند که به‌دلیل نبود امکان سنجش دقیق ایمنی‌زایی در کشور، درباره میزان اثربخشی این واکسن تردید علمی وجود دارد.

مرکز بازپروری پردیسان تا اطلاع ثانوی قرنطینه است

سازمان حفاظت محیط‌ زیست نیز در این زمینه اعلام کرد: مرکز بازپروری پردیسان تا اطلاع ثانوی در وضعیت قرنطینه باقی خواهد ماند و همزمان اصلاح زیرساخت‌ها و بازسازی قفس‌ها و فضاهای نگهداری بر اساس استانداردهای بین‌المللی آغاز شده است تا سطح بیوسکیوریتی و ایمنی مرکز ارتقا یابد.

این سازمان با قدردانی از حساسیت افکار عمومی و رسانه‌ها تأکید کرد که تمامی تصمیمات دامپزشکی و بهداشتی بر پایه دانش علمی، امکانات موجود و با مشورت کارشناسان داخلی و بین‌المللی اتخاذ می‌شود و حفاظت از حیات‌وحش فرآیندی پیچیده است که نیازمند همراهی مستمر جامعه، رسانه‌ها و نهادهای مسئول خواهد بود.