معجزه «سوخت جایگزین»؛ چگونه HVO می‌تواند موتورهای دیزلی را از انقراض نجات دهد؟

در تاریخ ۴ فوریه ۲۰۲۶، جسی کراس در گزارشی تحلیلی برای اتوکار (Autocar)، به بررسی راهکاری انقلابی برای نجات موتورهای درون‌سوز پرداخته است. سال‌هاست که بحث پیرامون گازهای گلخانه‌ای در بخش حمل‌ونقل بر یک محور می‌چرخد: تغییر کامل سیستم پیشرانه از احتراقی به الکتریکی. اما کارشناسان همواره استدلال کرده‌اند که سریع‌ترین راه برای کاهش انتشار CO₂، نه تغییر فناوری خودرو، بلکه تغییر «سوخت» است. معرفی یک مدل جدید خودروی برقی از صفر تا صد، سال‌ها زمان می‌برد و جایگزینی کامل ناوگان حمل‌ونقل جهانی دهه‌ها طول می‌کشد. در این میان، سوخت‌های «Drop-in» یا «جایگزین فوری» مانند HVO (روغن گیاهی هیدروژنه) به عنوان ناجی موتورهای دیزلی ظاهر شده‌اند.

سوخت HVO که اغلب با نام «دیزل تجدیدپذیر» شناخته می‌شود، یک سوخت هیدروکربنی است که از نظر شیمیایی شباهت بسیاری به دیزل فسیلی دارد، اما ۱۰۰٪ بدون فسیل و از مواد تجدیدپذیر ساخته شده است. ویژگی کلیدی این سوخت، قابلیت استفاده آن به صورت خالص (HVO100) در موتورهای دیزلی مدرن بدون هیچ‌گونه نیاز به تغییر یا اصلاح موتور است. این برخلاف بیودیزل‌های سنتی (FAME) است که از استر متیل اسید چرب ساخته می‌شوند و به دلیل ساختار شیمیایی متفاوت، تنها به مقدار اندک (معمولاً ۷ درصد در بریتانیا) با دیزل معمولی مخلوط می‌شوند تا به موتور آسیب نرسانند.

جذابیت اصلی HVO در تأثیر زیست‌محیطی آن نهفته است. استفاده از HVO100 می‌تواند انتشار دی‌اکسید کربن را تا ۹۰ درصد کاهش دهد. این کاهش بر اساس معیار «چاه تا چرخ» (Well-to-Wheel) محاسبه می‌شود؛ به این معنی که نه تنها گازهای خروجی از اگزوز، بلکه تمام آلایندگی‌های ناشی از استخراج، تولید مواد اولیه، پالایش و حمل‌ونقل سوخت نیز در نظر گرفته شده است. این رقم خیره‌کننده، دیزل را از یک فناوری “کثیف” به گزینه‌ای نسبتاً پاک تبدیل می‌کند که می‌تواند شانه به شانه خودروهای برقی در کاهش اثرات کربنی رقابت کند.

اکنون، خودروسازان بزرگ یکی پس از دیگری در حال تأیید این سوخت برای محصولات خود هستند. اصطلاح «Drop-in» دقیقاً به همین سهولت اشاره دارد؛ شما می‌توانید همین امروز با خودروی دیزلی فعلی خود به پمپ‌بنزین بروید و بدون نگرانی از خرابی موتور، باک را با سوختی پر کنید که آلایندگی آن نزدیک به صفر است. این فناوری پتانسیل آن را دارد که عمر موتورهای احتراقی را بسیار فراتر از پیش‌بینی‌های بدبینانه فعالان محیط‌زیست گسترش دهد و به دارندگان خودروهای دیزلی اجازه دهد تا بدون احساس گناه و با هزینه‌ای معقول، در حفظ محیط زیست مشارکت کنند. با توجه به اینکه زیرساخت‌های دیزل در سراسر جهان وجود دارد، HVO می‌تواند راه‌حلی سریع‌تر و عملی‌تر از برقی‌سازی تمام‌عیار برای ناوگان‌های سنگین و خودروهای موجود باشد.