چرا نام فرماندهان در رزمایش تنگه هرمز محو نشد؟

انتشار ویدئوهایی از رزمایش «کنترل هوشمند تنگه هرمز» نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، در کنار بازتاب‌های معمول، با یک حاشیه همراه شد. ماجرا از جایی شروع شد که در برخی ویدئوها تلاش شده بود چهره برخی فرماندهان محو شود، اما در اثر بی‌دقتی، نام آنها روی یونیفرم همچنان قابل شناسایی باقی مانده بود.

این مسئله خیلی سریع در شبکه‌های اجتماعی بازنشر شد و برخی کاربران آن را نشانه ضعف در مدیریت رسانه‌ای دانستند. در فضای رسانه‌ای امروز که تصویر و جزئیات بصری نقش مهمی در انتقال پیام دارند، کوچک‌ترین خطای فنی می‌تواند به سوژه‌ای برای بحث عمومی تبدیل شود. به‌ویژه زمانی که موضوع به حوزه‌های امنیتی و نظامی مرتبط باشد.

این رزمایش با هدف نمایش توان دریایی ایران در یکی از حساس‌ترین مسیرهای انرژی جهان برگزار شد. تنگه هرمز که بخش قابل توجهی از نفت دنیا از آن عبور می‌کند، همواره زیر ذره‌بین رقابت‌های سیاسی و امنیتی است و هر حرکت نظامی در این منطقه معمولاً بازتاب بین‌المللی دارد. به همین خاطر، در کنار خود عملیات، نحوه انتشار تصاویر و روایت رسانه‌ای رزمایش هم می‌تواند به همان اندازه مهم و اثرگذار باشد.

کارشناسان رسانه معتقدند در تولید محتوای نظامی، معمولاً سه هدف اصلی دنبال می‌شود: نمایش قدرت بازدارندگی، ارسال پیام سیاسی به رقبا و تقویت روحیه داخلی. اما خطا‌های فنی می‌تواند این پیام‌ها را تحت تأثیر قرار دهد. در این مورد خاص، تلاش برای پنهان نگه داشتن هویت برخی فرماندهان نشان می‌دهد که ملاحظات امنیتی در انتشار تصاویر وجود داشته، اما اجرای ناقص آن باعث شکل‌گیری یک تناقض رسانه‌ای شده است.

از منظر امنیتی، چنین اشتباه‌هایی الزاماً به معنای افشای اطلاعات حیاتی نیست، اما می‌تواند تصویری از ضعف در فرآیند‌های کنترل و نظارت رسانه‌ای ایجاد کند. در عصر جنگ روایت‌ها، حتی جزئی‌ترین خطا‌های بصری می‌توانند دستاویز رسانه‌های رقیب یا منتقد قرار بگیرند و روایت اصلی رزمایش را به حاشیه ببرند.

در سوی دیگر، برخی تحلیلگران معتقدند واکنش شدید افکار عمومی به چنین مواردی، نشان‌دهنده حساسیت بالای جامعه نسبت به مسائل امنیتی و نظامی است. در سال‌های اخیر، با گسترش دسترسی به اطلاعات و افزایش سواد رسانه‌ای، مخاطبان بیش از گذشته به جزئیات توجه می‌کنند. همین مسئله باعث شده خطا‌هایی که شاید در گذشته کمتر دیده می‌شد، امروز به سرعت تبدیل به سوژه بحث عمومی شود.

از منظر ارتباطات راهبردی، چنین رخداد‌هایی می‌تواند به بازنگری در فرآیند‌های انتشار محتوا منجر شود. بسیاری از ارتش‌ها و نیرو‌های نظامی در جهان، واحد‌های تخصصی ارتباطات استراتژیک دارند که پیش از انتشار هر تصویر یا ویدئو، آن را از منظر امنیتی و رسانه‌ای بررسی می‌کنند. افزایش پیچیدگی جنگ رسانه‌ای باعث شده مدیریت تصویر، به بخشی از دکترین دفاعی کشور‌ها تبدیل شود.

در نهایت، حاشیه ایجاد شده پیرامون ویدئو‌های رزمایش «کنترل هوشمند تنگه هرمز» بیش از آنکه یک مسئله صرفاً فنی باشد، بازتابی از شرایط جدید رسانه‌ای است؛ شرایطی که در آن روایت‌ها به اندازه واقعیت‌ها اهمیت دارند. در چنین فضایی، دقت در جزئیات تصویری می‌تواند به اندازه خود پیام نظامی تعیین‌کننده باشد.