چرا ایرانی‌ها با هوش مصنوعی دردودل می‌کنند؟

به گزارش اقتصادنیوز، بررسی داده‌های گردآوری‌شده توسط خبرنگار اقتصادنیوز نشان می‌دهد چت‌بات‌ها در ایران از یک ابزار فناورانه فراتر رفته‌اند و به فضایی برای بیان نگرانی‌های سرکوب‌شده تبدیل شده‌اند؛ فضایی «بی‌قضاوت، بی‌هزینه و بی‌واسطه».

داده‌ها حاکی است حدود یک‌سوم جمعیت بالای ۱۵ سال دست‌کم یک‌بار از ابزارهای هوش مصنوعی استفاده کرده‌اند و در گروه سنی ۱۵ تا ۲۹ سال این میزان به بیش از نیمی از جمعیت می‌رسد؛ نسلی که هم‌زمان بیشترین فشار اقتصادی و هویتی را تجربه می‌کند.

الگوی گفت‌وگوها نشان می‌دهد پرتکرارترین محور تعامل با هوش مصنوعی، اقتصاد روزمره است؛ نه تحلیل‌های کلان، بلکه پرسش‌هایی درباره دوام آوردن، مدیریت هزینه‌ها، بدهی و آینده گرانی‌ها. لحن این پرسش‌ها اغلب خسته و محتاط است.

پس از اقتصاد، سلامت روان در رتبه بعدی قرار دارد. کاربران از اضطراب، بی‌خوابی، بی‌انگیزگی و خشم فروخورده می‌پرسند؛ نه لزوماً برای درمان، بلکه برای شنیده شدن.

در سطح شخصی‌تر، موضوع رابطه و تردیدهای عاطفی نیز جایگاه مهمی دارد؛ کاربران درباره سردی، خیانت یا تصمیم به ماندن یا رفتن گفت‌وگو می‌کنند، بی‌آنکه ناچار به دفاع از انتخاب خود باشند.

در حوزه سیاست، برخلاف شبکه‌های اجتماعی، پرسش‌ها کمتر شعاری و بیشتر تحلیلی است؛ کاربران درباره کارآمدی اعتراض‌ها، امکان اصلاح و آینده وضعیت کشور سؤال می‌کنند.

مهاجرت نیز یکی از پرتکرارترین واژه‌ها در تعامل با AI است؛ اما نه به‌عنوان تصمیم قطعی، بلکه به‌صورت یک وضعیت معلق: «رفتن بهتر است یا ماندن؟»

داده‌های رفتاری نشان می‌دهد دلیل اصلی رجوع به هوش مصنوعی، احساس امنیت و نبود قضاوت است. همین ویژگی، AI را در ایران به «ابزار تحمل» تبدیل کرده؛ در حالی که استفاده حرفه‌ای و تولیدی از آن هنوز محدود است.

این شکاف میان استفاده شخصی و استفاده توسعه‌محور، یک هشدار اجتماعی محسوب می‌شود: جامعه‌ای که زودتر برای درد دل به AI پناه می‌برد تا برای تولید، احتمالاً با بحران‌های حل‌نشده عمیق‌تری روبه‌روست.

در نهایت، آنچه از دل این گفت‌وگوها بیرون می‌آید، بیش از آنکه درباره توانایی‌های هوش مصنوعی باشد، تصویری از حال‌وهوای جامعه است؛ جامعه‌ای که با AI از بقا، خستگی و آینده نامطمئن حرف می‌زند.