پشت پرده نقشه محرمانه شهرهای هوشمند برای روزهای جنگ

به گزارش پارسینه،به چه شهری هوشمند می‌گویند؟ این شهر چه ویژگی‌هایی دارد؟ و چگونه خودش را برای جنگ آماده می‌کند؟ به گزارش مجله «پایداری»، شهرهای هوشمند نمایانگر پیشرفته‌ترین لبه توسعه شهری هستند؛ آن‌ها با بهره‌گیری از فناوری‌های دیجیتال، کیفیت زندگی را ارتقا می‌دهند، مدیریت منابع را بهینه می‌کنند و پایداری را تقویت می‌کنند.

این مراکز شهری نوآورانه از شبکه‌ای از حسگرها، تحلیل داده‌ها و هوش مصنوعی استفاده می‌کنند تا سامانه‌هایی به‌هم‌پیوسته ایجاد کنند که همه‌چیز را، از جریان ترافیک گرفته تا مصرف انرژی، بهبود می‌بخشند.

اینترنت اشیا (IOT) ستون فقرات بسیاری از این شهرها را تشکیل می‌دهد و امکان پایش لحظه‌ای و مدیریت شهری واکنش‌پذیر را فراهم می‌کند. حالا همین شهرها چگونه می‌توانند مقابل جنگ‌های غیرکلاسیک امروزی تاب بیاورند؟ مرکز پژوهش‌های مجلس در گزارشی تاکید کرده که رویکردهای پدافند غیرعامل با فناوری‌های شهر هوشمند، تاب‌آوری شهری را در برابر طیف گسترده‌ای از بحران‌ها تا 45 درصد افزایش می‌دهد.

در بخشی از این گزارش تاکید شده باتوجه به اینکه نرخ شهرنشینی در ایران به بیش از 75 درصد رسیده است و همین موضوع با اتکای شدید مردم به شبکه‌های حیاتی آب، برق و حمل و نقل همراه بوده است و باتوجه به جنگ 12 روزه، نقش فناوری هوشمند در این منازعات موضوعی ضروری و اجتناب پذیر است.

در بخش آسیب‌شناسی این گزارش، تاکید شده که باید گزینه‌های موازی برای مقابله با اختلال عظیم یا تاخیر در ارائه خدمات به صورت طولانی مد نظر باشد. مثلا باید، دسترسی به کارت سوخت، صدور مجوز اینترنتی، آموزش، خرید و فروش و کسب‌وکارهای برخط به صورت پیوسته و ایمن در دسترس مردم باشد.

در این گزارش به تجربه‌های بین‌المللی هم اشاره شده است، مثلا در عراق رویکرد مواجهه با جنگ، مدیریت داده دقیق و مشارکت مردمی است اما چالش و محدودیت کمبود زیرساخت و امنیت پایدار است.

در آذربایجان، نیاز به مهارت دیجیتال و ضعف زیرساخت از جمله چالش‌ها و محدودیت‌ها بود. در اوکراین اما محدودیت نیاز سرمایه‌گذاری بالا و خطرهای امنیتی از جمله مشکلات عنوان شد.

در برنامه‌ریزی‌های قبل از جنگ، چند مدل شهر هوشمند مد نظر قرار می‌گیرد. به طور مثال: تحلیل و شبیه سازی سناریوهای تهدید نظامی با اســتفاده از GIS و مدل دوقلوهای دیجیتال مانند شبیه سازی مسیرهای تخلیه و تأثیر مسدود شدن معابر حیاتی. در سناریوهای حمله و مکان یابی بهینه پناهگاه‌های شهری یا حتی آموزش و مشارکت شهروندان از طریق ابزارهای دیجیتال هم رویکردهایی مانند: اپلیکیشن‌های هوشمند هشدار، مکان‌یابی پناهگاه‌ها و  یکپارچه سازی سامانه‌های اینترنت اشیا برای نظارت و هشدار سریع که ارتعاش ناشی از انفجار، تغییرهای کیفیت هوا در حملات شیمیایی و سایر شاخص‌های تهدید می‌توانند لحظه‌ای پایش شوند.

این گزارش در بخش دیگر، راهکارهای نظارتی و سیاستی ارائه کرده است. به طور مثال در بخش پایش و هشدار هوشمند تاکید شده که باید تهدیدها با حسگرها شناسایی و پایش لحظه‌ای شود و هشدار سریع به مسئولان و شهروندان با پیام یا تماس سریع و اضطراری داده شود. در بخش راه‌اندازی مرکز فرماندهی و کنترل هم تاکید شده که باید داده‌ها از دوربین‌ها، حسگرها و سامانه‌ها تجمیع شود. در کنار همه اینها آموزش شهروندان و مشارکت فعال آن‌ها هم از جمله ضرورت‌هاست.

در مواجهه با جنگ هم بر تهیه نقشه راه ملی مدیریت شهرهای هوشمند در مواجهه با جنگ و تعیین اهداف و ماموریت‌ها تاکید شده است. در ادامه بر پایلوت سازی شهر هوشمند مقاوم در برابر حملات جنگی در یکی از کلان‌شهرهای با ریسک بالا و توسعه ارگانوگرام و نهادسازی مرتبط با مدیریت هوشمند شهرها صحبت شده است. همچنین ایجاد نقشه‌های ضریب خطر و تکمیل با ارسال نقطه ضعف‌ها توسط مردم یا نقشه جمع‌سپاری هم از دیگر پیشنهادات این گزارش است.