مصطفی مهرآیین کیست؟

مصطفی مهرآیین جامعه‌شناس، نویسنده و مدرس دانشگاه است که در سال‌های اخیر به‌واسطه دیدگاه‌ها، نوشته‌ها و مواضع انتقادی خود در حوزه مسائل اجتماعی و سیاسی ایران مورد توجه قرار گرفته است. او به‌تازگی اعلام کرده که برای اجرای حکم زندان به دادسرای زندان اوین احضار شده است. مهرآیین روز چهارشنبه ۱۵ بهمن تصویری از احضاریه شعبه اول اجرای احکام کیفری دادسرای ناحیه ۳۳ تهران را منتشر کرد که بر اساس آن از وی خواسته شده بود ظرف سه روز خود را برای اجرای حکم معرفی کند.

بیوگرافی مصطفی مهرآیین

مصطفی مهرآیین متولد پنجم شهریور ۱۳۵۳ در بندر دیر استان بوشهر است. او تحصیلات دانشگاهی خود را در دو حوزه متفاوت دنبال کرده است. مهرآیین در سال ۱۳۷۶ مدرک کارشناسی رشته مترجمی زبان انگلیسی را از دانشگاه علامه طباطبایی دریافت کرد. پس از آن، مسیر تحصیلی خود را به حوزه علوم اجتماعی تغییر داد و در سال ۱۳۷۹ موفق به اخذ کارشناسی ارشد جامعه‌شناسی از دانشگاه تربیت مدرس شد.

او تحصیلات خود را در همین دانشگاه ادامه داد و در سال ۱۳۸۶ مدرک دکتری جامعه‌شناسی با گرایش جامعه‌شناسی فرهنگ را از دانشگاه تربیت مدرس دریافت کرد. تمرکز تحصیلی او در مقطع دکتری بر مسائل فرهنگی، تحولات اجتماعی و نسبت فرهنگ و قدرت در جامعه ایران بوده است.

مهرآیین در سال‌های بعد به‌عنوان مدرس و پژوهشگر در مراکز آموزشی و پژوهشی مختلف فعالیت داشته است. از جمله این مراکز می‌توان به دانشگاه تربیت مدرس، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات و برخی مؤسسات پژوهشی فعال در حوزه جامعه‌شناسی اشاره کرد. فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی او عمدتاً در حوزه جامعه‌شناسی فرهنگ، مسائل اجتماعی معاصر و تحلیل‌های انتقادی متمرکز بوده است.

تاسیس موسسه مطالعاتی «رخداد تازه»

موسسه رخداد تازه در سال ۱۳۹۰ توسط جمعی از اساتید جامعه‌شناسی کشور مانند دکتر محمد فاضلی و دکتر محمد رضایی و به مدیریت دکتر مصطفی مهرآیین با هدف مطالعه و پژوهش در حوزه‌های پنج‌گانه جامعه‌شناسی، تاریخ، فلسفه، الهیات و هنر، تشکیل سمینارها و کارگاه‌ها در خصوص موضوعات متنوع و متفاوت مربوط به این حوزه‌های دانش، تاسیس شد.

این موسسه مطالعاتی تا سال ۱۳۹۳ ده‌ها دوره، کلاس، سمینار و کارگاه آموزشی در زمینه‌های مختلف علوم اجتماعی، فلسفه، تاریخ و ادبیات با حضور اساتید برجسته کشور برگزار کرد.

برخی از اساتید و مدرسین موسسه رخداد تازه عبارت بودند از سعید لیلاز، مصطفی ملکیان، بیژن عبدالکریمی، عباس مخبر، محمد ضیمران، احسان شریعتی، علی باباچاهی، محمد شمس لنگرودی، مقصود فراستخواه و سید هاشم آقاجری.

با این همه، موسسه مهرآیین در سال ۱۳۹۳ بنا بر اعلام مدیران آن به دلیل مشکلات اقتصادی و از بین رفتن شرایط اجتماعی برگزاری چنین دوره‌هایی، به کار خود پایان داد.

شهرت با حضور در رسانه‌ها

با وجود سال‌ها فعالیت دانشگاهی و رسانه‌ای، نام مصطفی مهرآیین برای بخش گسترده‌تری از افکار عمومی نخستین‌بار در بهمن‌ماه ۱۴۰۲ و پس از حضور در یک مناظره تلویزیونی در شبکه یک سیما مطرح شد. این مناظره که در چارچوب برنامه‌ای مرتبط با انتخابات مجلس دوازدهم برگزار شد، میان مهرآیین و مهدی جمشیدی، کارشناس صداوسیما و از چهره‌های شناخته‌شده جریان اصولگرا، شکل گرفت و بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی داشت.

اظهارات صریح مهرآیین در این مناظره، به‌ویژه طرح پرسش‌هایی درباره نحوه مواجهه حکومت با جامعه و اشاره به برخی پرونده‌ها و رویدادهای حساس، فضای برنامه را از مسیر معمول مناظره‌های تلویزیونی خارج کرد. او در بخشی از سخنان خود، با خطاب قرار دادن طرف مقابل، پرسش‌هایی را مطرح کرد که کمتر سابقه بیان آن‌ها در آنتن زنده تلویزیون دولتی وجود داشت. همین مواضع، مناظره را به یکی از پربازدیدترین و بحث‌برانگیزترین برنامه‌های تلویزیونی آن مقطع تبدیل کرد.

چند ماه بعد، در فروردین ۱۴۰۴، مهرآیین با انتشار دو نامه خطاب به رهبری، بار دیگر در مرکز توجه رسانه‌ها قرار گرفت. پس از انتشار نخستین نامه، مهرآیین اعلام کرد که به شعبه ۹ دادسرای فرهنگ و رسانه احضار شده است.

احضار مصطفی مهرآیین به زندان

مصطفی مهرآیین، به‌تازگی اعلام کرده است که برای اجرای حکم زندان به دادسرای زندان اوین احضار شده است. او روز چهارشنبه ۱۵ بهمن تصویر احضاریه صادرشده از سوی شعبه اول اجرای احکام کیفری دادسرای ناحیه ۳۳ تهران را منتشر کرد. در این احضاریه از مهرآیین خواسته شده بود ظرف سه روز پس از ابلاغ، خود را برای اجرای حکم معرفی کند.

بر اساس رأی صادره از دادگاه تجدیدنظر تهران در آذرماه، مهرآیین به اتهام «اجتماع و تبانی علیه امنیت کشور» به پنج سال حبس، بابت «فعالیت تبلیغی علیه نظام» به یک سال حبس و به اتهام «اهانت به رهبر جمهوری اسلامی» به دو سال حبس محکوم شده است. مطابق حکم صادرشده، مجازات‌ها با اجرای اشد اعمال می‌شود.

علاوه بر مجازات حبس، دادگاه برای او مجازات‌های تکمیلی نیز در نظر گرفته است. بر اساس این حکم، مهرآیین به مدت دو سال از فعالیت در فضای مجازی، رسانه‌ها و احزاب منع شده و همچنین ممنوعیت خروج از کشور برای او اعمال شده است.

آثار و تألیفات مصطفی مهرآیین

مصطفی مهرآیین به عنوان نویسنده نیز فعالیت قابل‌توجهی داشته است.

کتاب‌های ترجمه‌شده

• انقلاب ایران؛ ریشه ­های بحران و ناآرامی، نوشته دکتر مهران کامروا انتشارات کرگدن
• جامعه‌شناسی فرهنگ: نظریه‌ای درباره رابطه ظریف و پیچیده اندیشه و ساختار اجتماعی، اثر روبرت وسنو، انتشارات کرگدن.
• شرایط تولید اندیشه: جامعه‌شناسی تاریخی تحولات فکری در جهان اسلام، اثر منصور معدل و چارلز کارزمن، انتشارات کرگدن.

کتاب‌های تالیفی

• داستان زندگی و تولید اندیشه: تبیین جامعه شناختی ظهور گفتمان چند آوایه مدرنیسم اسلامی در ایران معاصر
• نظریه‌های جامعه ­شناسی معرفت، مدلی تازه برای تبیین تولید گفتمان های فرهنگی- هنری در کشورهای مسلمان.
• کتابشناسی مطالعه تحولات فکردینی در جهان اسلام در عصر مدرن: یک دسته‌بندی بنیادی.
• شرایط تولید هنر: ریشه ­های ظهور سینمای نئورئالیستی-انتقادی در ایران (۸۴-۱۳۶۸)، با همکاری زهرا افتخاری.
• قدرت و متن: نقش سینمای ایدئولوژیک دهه شصت در تثبیت قدرت جمهوری اسلامی.
• جامعه شناسی تبلیغات تجاری؛ پیوند تبلیغات تجاری با شرایط ساختاری و گفتمانی ایران دوره جنگ، با همکاری حوریه نوری.