پشت‌پرده شروط جدید واردات خودروهای کارکرده‌

به گزارش اقتصادنیوز، ابلاغ آیین‌نامه نهایی واردات خودروهای کارکرده، ابهامات و پرسش‌های متعددی را درباره چگونگی اجرای این طرح و تغییرات صورت گرفته در مفاد آن ایجاد شده است.

براساس آیین‌نامه جدید واردات خودروهای کارکرده، تنها شرکت‌هایی مجاز به واردات هستند که علاوه‌بر تضمین خدمات پس از فروش، بتوانند خودروهای کارکره را با اصالت اصلی وارد کشور کنند، همچنین، خودروهای وارداتی باید عمری بین ۳ تا ۵ سال داشته باشند.

مصوبه واردات خودرو‌های کارکرده هرچند در ابتدا با هدف شکستن انحصار و تعدیل قیمت‌ها در بازار ملتهب داخلی تدوین شد، اما روند اجرای آن از همان ابتدا با موانع جدی نظیر تایید منشا ارز و استانداردهای سخت‌گیرانه ۸۵گانه دست‌به‌گریبان بود.

در همین رابطه، فرهاد احتشام‌‌‌زاد، کارشناس خودرو در گفتگو با «اقتصادنیوز»، ضمن دفاع از الزامات ارائه گارانتی رسمی برای واردات خودروی کارکرده، در پاسخ به این پرسش که آیا این اقدام به کند شدن روند واردات این دسته از خودروها منجر خواهد شد یا نه، به این نکته اشاره می‌کند که این محدودیت‌ها نه برای کند کردن روند واردات، بلکه برای جلوگیری از تکرار تجربه تلخ سال‌های ۹۱ و ۹۲ و سرگردانی مالکان در نبود شبکه خدمات پس از فروش تدوین شده است.

به گفته این کارشناس حوزه خودرو، خودروهای کارکرده به دلیل عبور از چرخه اولیه عمر، بیش از خودروهای نو به شبکه رسمی پشتیبانی و قطعات نیاز دارند.

گفتگوی فرهاد احتشام‌زاد، کارشناس خودرو را با «اقتصادنیوز» در ادامه بخوانید.

***

*جناب احتشام‌زاده! آیین‌نامه واردات خودروهای کارکرده که اخیرا ابلاغ شد، تفاوت‌هایی با وعده‌های اولیه دارد. به نظر می‌رسد، فرآیند واردات این دسته خودروها به نوعی در انحصار شرکت‌ها قرار گرفته و الزاماتی همچون «اصالت اصلی خودرو» و «ارائه گارانتی رسمی» به متن نهایی اضافه شده است. دلیل این تغییر رویکرد و تأکید بر گارانتی با اصالت اصلی چیست؟

باید توجه داشت که در حال حاضر، ملاک تشخیص وزارت صنعت برای اعطای عنوان «نمایندگی رسمی»، شرکت‌هایی هستند که رسمیت خود را از طریق این وزارتخانه و بر اساس استانداردهای ایران کسب کرده‌اند. یکی از وظایف بنیادین این شرکت‌ها، ارائه خدمات پس از فروش است.

وزارت صمت بر این موضوع نظارت بسیار سخت‌گیرانه و جدی دارد؛ به طوری که شرکت بازرسی کیفیت و استاندارد ایران (ISQI) به عنوان بازوی اجرایی و ابزار کنترلی وزارتخانه، تمامی این الزامات را با دقت رصد می‌کند. شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات پس از فروش مکلف هستند، فضای مناسب و امکانات لازم را مطابق با استانداردهای خودرویی ISQI فراهم آورند.

این استانداردها به دقت مشخص می‌کنند که چه نیازمندی‌هایی باید در محل این شرکت‌ها وجود داشته باشد. تنها در صورت تایید و پاس کردن این تعهدات است که وزارت صنعت می‌تواند اطمینان یابد خودروهای گارانتی شده توسط این شرکت‌ها، به طور واقعی امکان دریافت خدمات پس از فروش را دارا هستند.

الزام به خدمات پس از فروش در آئین‌نامه واردات کارکرده‌ها

*منطق محدود کردن واردات خودروهای کارکرده به الزام ارائه گارانتی از سوی شرکت‌های رسمی چیست؟

منطق این تصمیم آن است که خودروهایی وارد کشور شوند که مشتریان پس از خرید، برای دریافت خدمات پس از فروش دچار سرگردانی نشوند. با این سازوکار، مشتریان می‌توانند اطمینان داشته باشند که وزارت صنعت پیش از واردات، بازار خدمات، منابع ارائه خدمات و ارزیابی‌های لازم را انجام داده و مراکز خدمات پس از فروش برای آن برندها در داخل کشور مهیا است.

به نظر بنده، لحاظ کردن این موضوع در آیین‌نامه خودروهای کارکرده، اقدامی کاملا صحیح و در راستای نگرانی‌هایی است که پیش‌تر نیز مطرح کرده بودم؛ چرا که ما تجربه ناموفق این موضوع را در سال‌های ۱۳۹۱ و ۱۳۹۲ در مناطق آزاد کشور داشتیم. در آن مقطع، خودروهای آمریکایی و خودروهای خاص به وفور وارد این مناطق شدند، اما به محض نیاز به سرویس اولیه، امکان دریافت خدمات برای آن‌ها فراهم نبود. حتی قطعات مصرفی مانند لنت، فیلتر و … نوع روغن خاصی که برای آن خودروها لازم بود، در دسترس نبود و بسیاری از مالکان حتی مراکزی را پیدا نمی‌کردند که بداند چه قطعه‌ای باید برای خودرو استفاده شود، چه برسد به اینکه بتوانند خدمات تعمیراتی دریافت کنند.

*برخی معتقدند این الزامات باعث کند شدن روند واردات می‌شود. در این میان تکلیف قانون حمایت از مصرف‌کنندگان چه خواهد بود؟

شاید در نگاه نخست، این موضوع به عنوان یک مکانیسم کندکننده در مراحل واردات تلقی شود، اما در حقیقت ابزاری برای تضمین حمایت از حقوق مصرف‌کننده است. بر اساس قانون حمایت از مصرف‌کنندگان خودرو و آیین‌نامه اجرایی آن، تمام شرکت‌های واردکننده موظف به ارائه گارانتی هستند. جزئیات این قانون صراحتا قید می‌کند که تمامی شرکت‌های واردکننده ملزم به ارائه گارانتی و تامین خدمات پس از فروش تا ۱۰ سال پس از فروش خودرو هستند.

*وضعیت ایرانیان مقیم خارج از کشور که قرار بود از طریق کنسولگری‌ها اقدام به واردات کنند، با این آیین‌نامه جدید چگونه خواهد بود؟

این افراد کماکان امکان واردات را دارند، اما باید توجه داشت که یکی از موانع اصلی در مسیر تسهیل واردات توسط این گروه، با وجود آیین‌نامه‌ها، همین بحث خدمات پس از فروش بوده است. در موضوع خودرو، تنها بحث کاربری مطرح نیست؛ بلکه امنیت و سلامت سرنشینان، راننده و سایر افرادی که در معرض تصادف هستند، اولویت دارد.

نمی‌توان اجازه داد خودروها صرفا به دلیل اینکه توسط ایرانیان خارج از کشور وارد می‌شوند، بدون توجه به خدمات پس از فروش وارد جاده‌ها شوند. به همین منظور باید این فرآیند در نقطه‌ای به شبکه خدمات پس از فروش متصل شود.

*آیا راهکاری پیش‌بینی شده است که واردکنندگان شخصی بتوانند به این شبکه خدمات متصل شوند؟

بله، تمامی شرکت‌هایی که به عنوان نماینده رسمی برندهای تعیین شده از سوی وزارت صنعت شناخته می‌شوند، امکان ارائه خدمات پس از فروش را دارند. بنابراین اگر فردی بخواهد حتی به صورت شخصی خودرو وارد کند، این امکان فراهم است که به شرکت‌های خدمات پس از فروش مراجعه کرده و در زمان واردات، اطمینان حاصل کند که خودروی وی تحت پوشش خدمات قرار می‌گیرد.

این اقدام به شرکت‌ها نیز اجازه می‌دهد برای تامین قطعات، تجهیز تعمیرگاه‌ها با ابزارهای مخصوص و آموزش پرسنل خود برای آن مدل‌های خاص برنامه‌ریزی کنند. این‌ها در واقع بخش پنهان کوه یخی هستند که یک شرکت باید داشته باشد تا به عنوان ارائه‌دهنده رسمی گارانتی و خدمات شناخته شود. مسیر برای اتصال واردکنندگان شخصی به این خدمات دیده شده است.

*اطلاع دارید که در حال حاضر چه تعداد شرکت موفق به دریافت تاییدیه شده‌اند؟ گفته می شود تعداد این شرکت‌ها بسیار محدود است.

آمار دقیق شرکت‌هایی که به عنوان نماینده رسمی شناخته شده‌اند را باید از وزارت صنعت اعلام کند. اما واقعیت این است که این قانون به صورت بسیار سخت‌گیرانه و جدی در حال اجراست. اگر شرکتی بخواهد عنوان نمایندگی رسمی را کسب کند، بدون گذراندن این مراحل و احراز توانمندی در ارائه خدمات پس از فروش، امکان صدور گواهی برای آن وجود نخواهد داشت. از نظر بنده، فعالیت هر شرکتی بدون پشت سر گذاشتن این مراحل تقریبا غیرممکن است.