جای خالی او پر نمی‌شود!

محمد بهشتی شیرازی، از چهره‌های نامدار میراث فرهنگی و رئیس اسبق سازمان میراث فرهنگی ایران، که پس از انقلاب اسلامی در بازگرداندن عبدالمجید ارفعی به عرصه علمی پس از سال‌ها دوری از حرفه‌اش، نقش مهمی ایفا کرد، درباره این شخصیت ماندگار به ایسنا گفت: آقای ارفعی ـ خدا بیامرز ـ سال‌ها پس از انقلاب در نوعی انزوا قرار گرفته بود. سال ۷۶ بود که به میدان فعالیت علمی دوباره دعوت شدند و این بار حضورشان در شکل قابل توجهی در موزه ملی نمود پیدا کرد. در واقع، تالار کتیبه‌ها را سر و سامان دادند و آموزش‌ها را آغاز کردند و شاگردانی را پرورش دادند که بعدها برخی از آن‌ها به شخصیت‌های بسیار برجسته‌ای در رشته زبان‌شناسی و زبان‌های باستانی در سراسر دنیا تبدیل شدند.

او افزود: حضور علمی ایشان در دانشگاه و نقشی که ایفا می‌کردند، در بحث [استرداد] الواح گلی تخت جمشید بسیار تعیین‌کننده بود. با حضور ایشان در سازمان میراث فرهنگی و با توجه به سابقه کاملاً عمیقشان در این حوزه، زمینه‌های لازم فراهم شد تا ارتباط ما دوباره با مرکز شرق‌شناسی دانشگاه شیکاگو برقرار شود و انتقال این الواح گلی دوباره میسر شد، به گونه‌ای که این الواح در بسته‌های مختلف وارد کشور شد. می‌توان گفت ایشان یکی از مؤثرترین افراد در این مسیر بودند.  

بهشتی ادامه داد: این الواح به زبانی از زبان‌های عیلامی نوشته شده بود. پس از کشف این الواح، استادِ جناب ارفعی [ریچارد هلک]، آن‌ها را به مرکز شرق‌شناسی منتقل کرد و در آنجا تلاش فراوان کردند تا این الواح رمزگشایی شده و قابل خواندن شوند. استادِ ایشان تنها تعداد کمی شاگرد در این مسیر تربیت کردند. یکی از این شاگردان، دکتر ارفعی بود. در واقع، افرادی که توانایی خواندن این الواح را داشتند، بسیار محدود بودند.

او اظهار کرد: سال‌های پس از ۱۳۷۶، ایشان کوشش فراوان کردند تا این الواح به کشور بازگردند؛ زیرا تا قبل از آن بازنگشته بودند. خدمات آقای ارفعی در حوزه علوم مرتبط با میراث فرهنگی، به‌ویژه در زمینه باستانی، بسیار گسترده و استثنایی بود و حقیقتاً جای خالی ایشان به این راحتی پر شدنی نیست.

پروفسور عبدالمجید ارفعی، پژوهشگر برجسته زبان‌های باستانی و از واپسین کتیبه‌خوانان خط میخی عیلامی در جهان، ششم اسفند ۱۴۰۴ بر اثر نارسایی ریوی، چشم از جهان فروبست؛ چهره‌ای که نام او با عیلام‌شناسی، ترجمه استوانه کوروش و خوانش لوح‌های گِلی تخت‌جمشید گره خورده است. درگذشت او نه‌تنها ضایعه‌ای برای جامعه دانشگاهی، بلکه فقدانی جدی برای میراث فرهنگی و زبان‌های باستانی ایران به شمار می‌رود.