به گزارش گروه ترجمه آفتاب نو به نقل از سی ان ان، ماه‌های کامل درخشان، نمایش‌های خیره‌کننده بارش شهابی و گرفت‌های کلی چشمگیر، در سال ۲۰۲۶ دلایل فراوانی به علاقه‌مندان آسمان شب می‌دهد تا نگاه خود را به آسمان بدوزند.

سال جدید با ماه کامل «گرگ» در روز شنبه آغاز می‌شود؛ نخستین مورد از سه ابرماه (Supermoon) در سال جاری. به گزارش EarthSky، سیاره مشتری، بزرگ‌ترین سیاره منظومه شمسی، در جنوب این قرص نقره‌ای‌رنگ دیده خواهد شد.

درخشش ابرماه که به دلیل نزدیکی بیشتر ماه به زمین، روشن‌تر و بزرگ‌تر از یک ماه کامل معمولی به نظر می‌رسد، ممکن است مانع از دیده شدن بارش شهابی «کوادرانتید» شود.

بارش شهابی کوادرانتید قرار است از ساعت ۴ تا ۷ بعدازظهر به وقت شرق آمریکا (ET) در روز شنبه به اوج برسد؛ دقیقا در زمانی که ماه کامل بر آسمان شب تسلط دارد.

با این حال، به گفته رابرت لانسفورد، هماهنگ‌کننده گزارش‌های شهاب‌های درخشان در انجمن شهاب‌سنگ آمریکا، در سال ۲۰۲۶ بارش‌های شهابی و رویدادهای آسمانی فراوان دیگری نیز در انتظار علاقه‌مندان خواهد بود.

ابرماه‌ها و ماه‌های کامل

در اغلب سال‌ها، ۱۲ ماه کامل وجود دارد که هر ماه یک‌بار رخ می‌دهد. اما در سال ۲۰۲۶، ۱۳ ماه کامل خواهیم داشت که دو مورد از آن‌ها در ماه مه اتفاق می‌افتد.

دومین ماه کامل در یک ماه تقویمی «ماه آبی» نامیده می‌شود؛ مشابه عبارت «هر از گاهی» یا «خیلی به‌ندرت».

به طور معمول، فاصله بین دو ماه کامل حدود ۲۹ روز است، در حالی که بیشتر ماه‌های تقویمی ۳۰ یا ۳۱ روز دارند. به همین دلیل، تطابق کامل بین ماه‌ها و فازهای ماه وجود ندارد و به طور متوسط هر حدود دو سال و نیم یک‌بار ماه آبی رخ می‌دهد.

پس از ابرماه ژانویه، دو ابرماه بعدی در نوامبر و دسامبر خواهند بود. فاصله متوسط ماه از زمین حدود ۲۳۸ هزار و ۹۰۰ مایل (۳۸۴ هزار و ۴۷۲ کیلومتر) است. اما طبق اعلام EarthSky، ابرماه دسامبر نزدیک‌ترین ماه سال خواهد بود که در فاصله ۲۲۱ هزار و ۶۶۷ مایل (۳۵۶ هزار و ۷۴۰ کیلومتر) از زمین قرار می‌گیرد.

بر اساس تقویم «Farmers’ Almanac»، دیگر ماه‌های کامل سال ۲۰۲۶ عبارت‌اند از:

14 بهمن: ماه برفی

12 اسفند: ماه کرمی

12 فروردین: ماه صورتی

11 اردیبهشت: ماه گل

10 خرداد: ماه آبی

8 تیر: ماه توت‌فرنگی

7 مرداد: ماه گوزن نر

6 شهریور: ماه ماهی خاویاری

4 مهر: ماه برداشت

4 آبان: ماه شکارچی

3 آذر: ماه سگ‌آبی

2 دی: ماه سرد

پس از اوج بارش شهابی کوادرانتید در اوایل ژانویه، رصدگران آسمان باید تا بارش شهابی «شلیاقی» (Lyrids) در ماه آوریل منتظر بمانند.

به گزارش انجمن شهاب‌سنگ آمریکا، زمان اوج دیگر بارش‌های شهابی در سال ۲۰۲۶ به شرح زیر است:

شلیاقی‌ها: 1تا 1 اردیبهشت

اتا دلویان: 15 تا 16 اردیبهشت

دلتا دلویان جنوبی: 8 تا 9 مرداد

آلفا جدی: 8 تا 8 مرداد

برساوشی‌ها: 21 تا 22 مرداد

جباری‌ها: 29 تا 30 مهر

ثور جنوبی: 13 تا 14 آبان

ثور شمالی: 20 تا 21 آبان

اسدی‌ها: 25 تا 26 آبان

جوزایی‌ها: 22 تا 23 آذر

خرسی‌های کوچک:  آذر30 تا 1 دی

لانسفورد می‌گوید: «بارش‌های برساوشی و جوزایی بهترین بارش‌های سال خواهند بود. پیش‌بینی می‌شود اوج بارش برساوشی‌ها بدون مزاحمت نور ماه باشد.»

به گفته او، بارش جوزایی‌ها در سال ۲۰۲۵ نمایشی بسیار قدرتمند داشت و نرخ ساعتی شهاب‌ها به ۱۳۵ مورد رسید.

او افزود: «هیچ دلیلی وجود ندارد که انتظار نداشته باشیم پس از غروب ماه، نرخ‌های مشابهی را در سال ۲۰۲۶ نیز شاهد باشیم.»

خورشیدگرفتگی‌ها و ماه‌گرفتگی‌ها

بر اساس اعلام ناسا، در سال ۲۰۲۶ علاقه‌مندان می‌توانند شاهد دو خورشیدگرفتگی و دو ماه‌گرفتگی باشند.

یک خورشیدگرفتگی حلقوی در ۱۷ فوریه بر فراز جنوبگان رخ خواهد داد. این پدیده زمانی اتفاق می‌افتد که ماه در دورترین یا نزدیک به دورترین نقطه مدار خود از زمین قرار دارد و بین زمین و خورشید عبور می‌کند. در این حالت، ماه نمی‌تواند خورشید را به طور کامل بپوشاند و حلقه‌ای از نور آتشین خورشید در اطراف سایه ماه دیده می‌شود که به «حلقه آتش» معروف است. همزمان، یک خورشیدگرفتگی جزئی به شکل هلال در جنوبگان، آفریقا و آمریکای جنوبی قابل مشاهده خواهد بود.

برای مشاهده ایمن خورشیدگرفتگی، استفاده از عینک‌های مخصوص ضروری است، زیرا نور خورشید می‌تواند به چشم آسیب برساند.

یک خورشیدگرفتگی کلی نیز در ۱۲ اوت در گرینلند، ایسلند، اسپانیا، روسیه و بخشی از پرتغال قابل مشاهده خواهد بود. در همین زمان، ساکنان اروپا، آفریقا و آمریکای شمالی شاهد خورشیدگرفتگی جزئی خواهند بود.

ماه‌گرفتگی کلی در ۳ مارس برای ناظران در آسیا، استرالیا، جزایر اقیانوس آرام و قاره آمریکا در آسمان شب دیده خواهد شد.

ماه‌گرفتگی تنها در زمان ماه کامل و هنگامی رخ می‌دهد که خورشید، زمین و ماه در یک راستا قرار گیرند و ماه وارد سایه زمین شود. در این حالت، زمین دو سایه بر ماه می‌اندازد: سایه بیرونی یا نیم‌سایه (Penumbra) و سایه کامل و تیره یا تمام‌سایه (Umbra).

زمانی که ماه کامل وارد سایه زمین می‌شود، تاریک می‌شود اما ناپدید نمی‌گردد. در عوض، نور خورشید که از جو زمین عبور می‌کند، ماه را به شکلی چشمگیر روشن کرده و آن را به رنگ قرمز درمی‌آورد؛ به همین دلیل این پدیده اغلب «ماه خونین» نامیده می‌شود.

این اتفاق به این دلیل رخ می‌دهد که نور آبی نسبت به نور قرمز پراکندگی بیشتری در جو دارد و در نتیجه، نور قرمز غالب‌ترین رنگی است که پس از عبور نور خورشید از جو زمین بر سطح ماه می‌تابد. بسته به شرایط جوی منطقه شما، ماه ممکن است به رنگ قرمز زنگ‌زده یا آجری دیده شود.

یک ماه‌گرفتگی جزئی نیز بین ۲۷ تا ۲۸ اوت برای ناظران در قاره آمریکا، اروپا، آفریقا و غرب آسیا قابل مشاهده خواهد بود. ماه‌گرفتگی‌های جزئی زمانی رخ می‌دهند که خورشید، زمین و ماه به طور کامل در یک راستا قرار نگیرند و تنها بخشی از ماه وارد سایه شود.

برای اطلاع از زمان دقیق و مناطق قابل مشاهده این گرفت‌ها، می‌توان به وب‌سایت Time and Date مراجعه کرد.

رژه سیارات و نمایش‌های سیاره‌ای

ماه فوریه میزبان رژه‌ای از شش سیاره قابل مشاهده در آسمان شب خواهد بود.

به گزارش EarthSky، زحل در نزدیکی افق قرار می‌گیرد، در حالی که زهره و عطارد کمی پس از غروب خورشید بالا می‌آیند. نپتون نیز در کنار زحل دیده می‌شود، اما این غول یخی دوردست تنها با تلسکوپ یا دوربین دوچشمی قابل مشاهده است.

در همین حال، اورانوس در ۲۳ فوریه در نزدیکی ماه دیده خواهد شد که برای رصد آن نیز به دوربین دوچشمی یا تلسکوپ نیاز است. مشتری درخشان نیز برای رصدگرانی که اوایل شب به سمت شرق نگاه می‌کنند، قابل مشاهده خواهد بود. ماه و مشتری در ۲۶ فوریه به یکدیگر نزدیک می‌شوند.

در ۱۹ مه، پس از غروب خورشید، ماه هلالی بین مشتری و زهره خواهد درخشید. سپس در هفته اول ژوئن، مشتری و زهره به دلیل موقعیت مداری‌شان در کنار یکدیگر ظاهر می‌شوند، هرچند در فضا همسایه نزدیک یکدیگر نیستند. در شامگاه‌های ۸ و ۹ ژوئن، زهره و مشتری به نظر می‌رسد جای خود را در آسمان شب عوض کنند و توهم بصری «سیاره دوتایی» را ایجاد کنند.

اندکی بیش از یک هفته بعد، زهره بالای ماه هلالی رو به افزایش ظاهر می‌شود و در زیر آن، مشتری و عطارد قابل مشاهده خواهند بود.

یکی دیگر از توهم‌های بصری آسمانی که علاقه‌مندان را شگفت‌زده خواهد کرد، ناپدید شدن موقت مشتری در پاییز است. در ساعات اولیه بامداد ۶ اکتبر، ماه هلالی و مشتری آن‌قدر به هم نزدیک به نظر می‌رسند که برای ناظران آمریکای شمالی در شرق سنت‌لوئیس، ماه برای حدود یک ساعت مشتری را پنهان می‌کند و سپس این سیاره از سوی دیگر دوباره ظاهر می‌شود.

در ساعات پیش از طلوع خورشید در ۱۶ نوامبر، درخشش سرخ‌رنگ مریخ در نزدیکی مشتری در آسمان شرقی دیده خواهد شد. همچنین در صبح ۴ دسامبر، ماه هلالی با زهره درخشان همراه می‌شود و در همان زمان مشتری و مریخ نیز یک جفت دیدنی دیگر را تشکیل می‌دهند.