نقشه اینفوگرافیک روم باستان در دوران اوج

نکات کلیدی:

• این نقشه اینفوگرافی بیشینه گستره سرزمینی امپراتوری روم را در دوران امپراتور تراژان در سال ۱۱۷ میلادی نشان می‌دهد؛ زمانی که روم بیش از هر مقطع دیگری در تاریخ خود بر قلمرو جهانی تسلط داشت.
• شکل جغرافیایی این نقشه ممکن است آشنا به نظر برسد اما بسیار کوتاه‌مدت بود.
• تنها چند ماه پس از رسیدن به این اوج قدرت، امپراتور بعدی روم، هادریان، بسیاری از این دستاوردها را رها کرد تا موقعیت امپراتوری را تثبیت کند.

برای هر علاقه‌مند به تاریخ یا روم باستان، این نقشه اینفوگرافیک از امپراتوری روم احتمالاً آشناست.

این نقشه بیشترین وسعت سرزمینی‌ را نشان می‌دهد که امپراتوری روم به آن دست یافت؛ درست پس از جنگ‌های جاه‌طلبانه تراژان در شرق، که طی آن داکیه (رومانیای امروزی)، ارمنستان، بین‌النهرین، آشور و پایتخت اشکانیان، تیسفون (در عراق امروزی) را تصرف کرد.

با اینکه تراژان از سوی مورخان به‌عنوان یکی از بهترین امپراتوران روم و یکی از قدرتمندترین فرماندهان نظامی تاریخ روم شناخته می‌شود، واقعیت این است که اوجی که به آن دست یافت، عمر بسیار کوتاهی داشت.

در ادامه، با توضیح این نقشه به این موضوع و موارد دیگر می‌پردازیم؛ نقشه‌ای که یکی از جذاب‌ترین دوره‌های تاریخ را پوشش می‌دهد و از منابع کلاسیک و مدرن، از جمله کاسیوس دیو، پلوتارک، تاریخ باستان کمبریج، والتر شایدل، فرگوس میلر، آدریان گلدزورثی، آنتونی اورت و دانشنامه بریتانیکا بهره می‌گیرد.

تراژان: نخستین امپراتوری که خارج از ایتالیا متولد شد

تراژان در ایتالیکا در اسپانیا، در نزدیکی سویا‌ی امروزی، به دنیا آمد. او یک نظامی حرفه‌ای بود و به‌عنوان ژنرالی بسیار توانمند و مورد احترام شناخته می‌شد. نروا که فرزندی نداشت، او را به‌عنوان وارث خود به فرزندی پذیرفت و تراژان پس از درگذشت نروا در سال ۹۸ میلادی به امپراتوری رسید.

تراژان پس از رسیدن به قدرت، به‌خاطر سرمایه‌گذاری‌های شهری و گسترش نظامی شهرت یافت. او جاده‌ها، بندرها، آبراهه‌ها و بازار تراژان در رم را ساخت؛ اما هم‌زمان سرزمین‌های دوردست را نیز با قاطعیت فتح کرد.

امپراتوری روم در اوج بیش‌ازحد وسیع بود

محدودیت‌های گوناگون فرهنگی، جغرافیایی، لجستیکی و اداری، مانع از گسترش نامحدود امپراتوری‌های تاریخی می‌شوند.

تراژان این مرزها را به چالش کشید و در نهایت به نقطه گسست رسید. داکیه (رومانیای امروزی) را می‌توان بزرگ‌ترین دستاورد نظامی او دانست که نزدیک به دو قرن پس از آن به‌عنوان یکی از استان‌های روم باقی ماند. اما تجربیات او در شرق چندان موفقیت‌آمیز نبودند.

نبردهای او با اشکانیان، دیگر ابرقدرت مدیترانه‌ای آن زمان، به گسترش سریع قلمرو روم به ارمنستان، بین‌النهرین و آشور انجامید. با این حال، این دستاوردهای گسترده سرزمینی بسیار شکننده بودند:

• خطوط تدارکاتی طولانی، آسیب‌پذیر و پرهزینه بودند.
• شورش‌های گسترده‌ای در یهودیه و در سراسر دیاسپورای یهودی، در لیبی، مصر و قبرس رخ داد.
• با وجود شکست‌های نمادین، اشکانیان همچنان به‌عنوان یک قدرت باقی ماندند.

با نگاهی به گذشته، این نقشه نه‌تنها بزرگ‌ترین دستاورد روم را ثبت می‌کند، بلکه لحظه‌ای را نشان می‌دهد که امپراتوری بیش از حد توان خود گسترش یافت.

آیا تراژان می‌توانست در حالی که امپراتوری تحت فشار قرار می‌گرفت، آن را یکپارچه نگه دارد؟

پایان سلطنت تراژان و یک راهبرد امپراتوری جدید

فتح سرزمین و حفظ آن، دو چالش کاملاً متفاوت هستند.

با پراکنده شدن نیروها در جبهه‌های متعدد، دستاوردهای تازه تراژان به‌سرعت شروع به فروپاشی کردند. هم‌زمان، سلامت او که اکنون در اوایل دهه هفتم زندگی‌اش بود، رو به افول گذاشت. هنگام بازگشت به رم، در سیلیسیه (جنوب ترکیه امروزی) توقف کرد و در همان‌جا درگذشت.

هادریان، امپراتور بعدی، بلافاصله دریافت که امپراتوری به سرحدات خود رسیده و اکنون نیاز به تثبیت دارد. او دیوار هادریان را در بریتانیا ساخت و بیشتر فتوحات شرقی تراژان را رها کرد تا تمرکز را بر پایداری و ثبات بگذارد.