خالق آیفون علیه آیفون‌های چرخ‌دار؛ چرا جانی آیو دکمه‌های فیزیکی را به فراری بازگرداند؟

در دنیایی که خودروسازان برای نصب نمایشگرهای بزرگتر و حذف دکمه‌های فیزیکی با هم مسابقه می‌دهند، مردی که خود مفهوم «صفحه نمایش لمسی» را با آیفون به بخشی جدایی‌ناپذیر از زندگی بشر تبدیل کرد، حالا ترمز این روند را کشیده است. سر جانی آیو (Sir Jony Ive)، طراح افسانه‌ای سابق اپل، در جریان رونمایی از فضای داخلی اولین خودروی برقی فراری با نام «لوسه» (Luce)، اعلام کرد که نمایشگرهای لمسی “تکنولوژی اشتباهی” برای کنترل‌های اصلی خودرو هستند. این اظهار نظر از سوی کسی که جهان را به لمس کردن شیشه عادت داد، زلزله‌ای در فلسفه طراحی خودروهای مدرن ایجاد کرده است.

فراری لوسه؛ شورشی علیه نمایشگرهای ۳۹ اینچی

روز دوشنبه در سانفرانسیسکو، زمانی که پرده‌ها از روی طراحی داخلی فراری لوسه کنار رفت، حضار به جای مواجهه با یک داشبورد تمام دیجیتال (مشابه آنچه در مرسدس بنز GLC EQ با نمایشگر ۳۹ اینچی دیدیم)، با کابینی روبرو شدند که ترکیبی هنرمندانه از چرم، فلز و دکمه‌های فیزیکی بود. آیو و تیمش در استودیوی LoveFrom، به جای پیروی از مد روز، به اصول ارگونومی و ایمنی بازگشته‌اند. در این خودرو، تنها یک نمایشگر مرکزی وجود دارد و تمام عملکردهای حیاتی مانند تنظیم تهویه، چراغ‌ها و حالت‌های رانندگی از طریق کلیدهای مکانیکی و اهرم‌های فلزی با بازخورد لمسی (Tactile Feedback) کنترل می‌شوند.

تفاوت «ابزار چندمنظوره» با «ماشین مرگ»

آیو در پاسخ به خبرنگاران درباره این تضاد آشکار با طراحی‌های قبلی‌اش گفت: «دلیلی که ما تاچ را برای آیفون توسعه دادیم، حل یک مشکل خاص بود. ما می‌خواستیم دستگاهی بسازیم که بتواند همزمان ماشین‌حساب، دوربین و تایپ‌رایتر باشد. اما در خودرو، این منطق صدق نمی‌کند.»

او با لحنی صریح ادامه داد: «من هرگز خوابش را هم نمی‌دیدم که از تاچ به عنوان رابط اصلی در خودرو استفاده کنم، زیرا این کار شما را مجبور می‌کند چشم از جاده بردارید. این تکنولوژی برای این کاربرد خاص، کاملاً غلط و خطرناک است.»

این استدلال آیو، دقیقاً پاشنه آشیل خودروهای مدرن را هدف گرفته است. در حالی که آیفون طراحی شده بود تا تمام توجه شما را به خود جلب کند، یک خودرو باید طراحی شود تا به شما اجازه دهد توجه‌تان را به جاده معطوف کنید. حذف دکمه‌های فیزیکی و پنهان کردن تنظیمات برف‌پاک‌کن یا بخاری در منوهای تو در تو، نه تنها راننده را کلافه می‌کند، بلکه طبق آمارهای سال ۲۰۲۵، عامل اصلی تصادفات ناشی از حواس‌پرتی بوده است.

بازگشت به حس لامسه

طراحی داخلی فراری لوسه بر مبنای «حافظه عضلانی» (Muscle Memory) شکل گرفته است. آیو توضیح می‌دهد: «هر دکمه و کلید در این خودرو حس متفاوتی دارد. شما بدون نگاه کردن می‌توانید تفاوت دکمه صدای سیستم صوتی را با دکمه تغییر دنده تشخیص دهید.» این رویکرد، یادآور دوران طلایی خودروهای کلاسیک است، جایی که راننده با خودرو “یکی” می‌شد.

آیو معتقد است که صنعت خودرو در دام “مدگرایی” افتاده است. شرکت‌ها فکر کردند چون تاچ تکنولوژی روز است، باید همه‌جا باشد. اما نتیجه این تفکر، کابین‌هایی بی‌روح و شیشه‌ای شد که هیچ ارتباط حسی با راننده برقرار نمی‌کنند. همکاری پنج ساله فراری با LoveFrom نشان می‌دهد که حتی برندهای سوپراسپرت نیز متوجه شده‌اند که لوکس بودن در سال ۲۰۲۶، به معنای داشتن صفحه نمایش بزرگتر نیست، بلکه به معنای داشتن دکمه‌ای است که فشردن آن حس قدرت و اطمینان را منتقل کند. فراری لوسه شاید اولین خودروی برقی مارانلو باشد، اما با داشتن دکمه‌های فیزیکی تایید شده توسط خالق آیفون، ثابت کرد که روح مکانیکی خود را به سیلیکون ولی نفروخته است.