انقلاب اسلامی؛ ۳ رکن بنیادین و ۱۰ دستاورد ماندگار

از قیام ۱۵خرداد ۱۳۴۲ تا پیروزی در بهمن ۱۳۵۷، موتور اصلی انقلاب «مردم» بودند؛ روحانی و دانشجو، کارگر و کشاورز، کاسب و نویسنده. حرکتی که بدون اتکای سازمانی به جریان‌های غیراسلامی و صرفا با ایمان دینی و تبعیت از مرجعیت شکل‌گرفت.
ضلع دوم، اسلامی‌بودن انقلاب است. رهبری این حرکت در اختیار فقیهی جامع‌الشرایط قرار داشت که هم مرجع‌تقلید بود و هم رهبر سیاسی؛ روح‌الله خمینی با تکیه بر «اسلام ناب محمدی» توانست مسیر انقلاب را از انحرافات شرق‌گرایانه، غرب‌گرایانه و جریان‌های التقاطی جدا کند. برخلاف تجربه‌هایی چون مشروطه یا نهضت ملی نفت، این‌بار تعدد رهبری وجود نداشت و خط اصلی، بازگشت اسلام به متن سیاست و اجتماع بود؛ اسلامی که هم ایدئولوژی است، هم فرهنگ و تمدن، و هم نظام حکمرانی.
سومین ویژگی، استقلال از بلوک‌های قدرت جهانی بود. بسیاری از جنبش‌های قرن اخیر یا چشم به شوروی داشتند یا به آمریکا و انگلیس تکیه می‌کردند. انقلاب اسلامی اما با اتکا به ایمان مردم و «قدرت لایزال الهی»، راه سومی را گشود: نه شرقی، نه غربی. همین رویکرد سبب شد فشارها، تحریم‌ها، کودتاها و توطئه‌ها نتواند اراده ملی را درهم بشکند. تداوم این مسیر نیز بر دو پایه استوار شد: رهبری دینی و حضور مستمر مردم. چه در سال‌های مبارزه با ساواک و فضای خفقان، چه در دوره تثبیت نظام، دفاع‌مقدس و مقابله با فتنه‌ها، این پیوند رهبری و مردم ضامن بقا و پیشروی انقلاب بوده است.

در این چارچوب، می‌توان از ۱۰ دستاورد بزرگ امام و امت سخن گفت:
نخست، احیای اسلام؛دردورانی که استعمارمی‌کوشید دین رابه حاشیه براند،اسلام دوباره به صحنه جامعه وسیاست بازگشت.
دوم، بازگرداندن عزت به مسلمانان؛ تحقیر تاریخی جهان اسلام جای خود را به احساس کرامت و قدرت داد.
سوم، احیای مفهوم امت اسلامی؛مسلمانان ازآسیاتاآفریقا و ازاروپا تا آمریکا خود رابخشی ازیک پیکره واحد احساس کردند.
چهارم، سقوط رژیمی فاسد و وابسته که دهه‌ها ابزار منافع غرب بود.
پنجم، برپایی حکومت اسلامی و ابطال تز استعماری جدایی دین از سیاست.
ششم،احیای نهضت‌های اسلامی درجهان؛بسیاری ازجنبش‌هاپس ازتجربه شکست ایدئولوژی‌های وارداتی،به اسلام بازگشتند.
هفتم، گشایش افق‌های نو در فقه شیعی با رویکرد حکومتی و جهانی.
هشتم، اثبات امکان سیاست‌ورزی اخلاقی؛ این‌که می‌توان قدرت را با معنویت، زهد و صداقت پیوند زد.
نهم، احیای خودباوری ملی و شکستن تفکر «نمی‌توانیم».
و دهم، اثبات عملی استقلال؛ ملتی که نشان داد می‌شود بدون تکیه به شرق و غرب، روی پای خود ایستاد.
انقلاب اسلامی ‌تنها یک جابه‌جایی قدرت نبود؛ بازتعریف هویت، عزت و اراده یک ملت بود. حرکتی که از ایمان مردم آغاز شد و با پیوند دین، سیاست و اخلاق، الگویی تازه از مقاومت و استقلال را پیش چشم جهان گذاشت؛ الگویی که همچنان در حال رویش است.