مارک زاکربرگ در دادگاه لس آنجلس/ ایمیل‌های داخلی علیه شهادت در کنگره

در یک نبرد حقوقی تاریخی که می‌تواند آینده شبکه‌های اجتماعی را در ایالات متحده دگرگون کند، مارک زاکربرگ، مدیرعامل شرکت متا، در دادگاهی در لس آنجلس پشت جایگاه شهود قرار گرفت. این محاکمه که به عنوان نخستین پرونده از میان حدود ۱۶۰۰ دعوای مشابه علیه غول‌های فناوری برگزار شده، بر سر تأثیر اینستاگرام بر سلامت روان کاربران نوجوان است.

شاکی پرونده که با نام اختصاری K.G.M شناخته می‌شود، زنی جوان است که از دوران کودکی از یوتیوب و اینستاگرام استفاده می‌کرده و ادعا دارد این اپلیکیشن‌ها در او افکار خودکشی و افسردگی ایجاد کرده‌اند. مارک لانیر، وکیل شاکی، در جلسه دادگاه با طرح این پرسش که آیا زاکربرگ در سال ۲۰۲۴ به کنگره آمریکا دروغ گفته، لحظات سختی را برای مدیرعامل متا رقم زد.

زاکربرگ در جلسه استماع کنگره در ژانویه ۲۰۲۴ ادعا کرده بود که شرکتش هرگز به تیم‌های خود هدفی برای افزایش زمان حضور کاربران در اپلیکیشن‌ها نداده است. اما لانیر با ارائه ایمیل‌هایی از سال‌های ۲۰۱۴ و ۲۰۱۵، نشان داد که زاکربرگ شخصاً اهدافی برای افزایش دو رقمی “زمان سپری شده” (Time Spent) کاربران در اینستاگرام تعیین کرده بوده است. زاکربرگ در پاسخ تأکید کرد که متا در گذشته چنین اهدافی داشته، اما رویکرد خود را تغییر داده و با قاطعیت گفت: «اگر فکر می‌کنید شهادتم در کنگره نادقیق بود، قویاً با آن مخالفم.»

اهمیت این پرونده فراتر از منافع یک شاکی است. اگر هیأت منصفه رأی به نفع K.G.M صادر کند، متا مجبور به پرداخت خسارات سنگین خواهد شد و مهم‌تر آنکه دیوار محکم مصونیت قانونی غول‌های فناوری که تاکنون مسئولیت آسیب‌های کاربران را گردن نمی‌گرفتند، برای نخستین بار فرومی‌ریزد. تیک‌تاک و اسنپ‌چت که در ابتدا هم‌راستا با این پرونده متهم شده بودند، پیش از شروع محاکمه با شاکی به توافق رسیده و پرونده خود را حل و فصل کردند. تیک‌تاک در روز آغاز محاکمه و اسنپ یک هفته پیش از آن، هر دو با شرایط محرمانه، پرونده را مختومه کردند.

تره لاول، وکیل متخصص حقوق رسانه و سرگرمی در لس آنجلس، در تحلیل این پرونده به الجزیره گفت: «نتیجه این محاکمه نحوه رسیدگی به هزاران پرونده مشابه را تعیین خواهد کرد. اگر شاکیان بازنده شوند و متا با موفقیت اثبات کند که پلتفرم‌ها “محصول” محسوب نمی‌شوند، یا اینکه هیچ رابطه علّی و معلولی میان الگوریتم‌ها و آسیب وجود ندارد، آنگاه متا و گوگل در سایر پرونده‌ها موضع سخت‌گیرانه‌تری اتخاذ خواهند کرد.»

این پرونده از جهات متعددی یادآور دادخواهی‌های دهه ۱۹۹۰ علیه صنعت دخانیات است، جایی که برای نخستین بار شرکت‌های بزرگ توتون و تنباکو مجبور به پذیرش مسئولیت در قبال آسیب‌های سلامتی مصرف‌کنندگان شدند. اما تفاوت کلیدی در اینجاست که شرکت‌های فناوری تاکنون با تکیه بر تبصره ۲۳۰ قانون ارتباطات مصوب ۱۹۳۴ (که در ۱۹۹۶ به روزرسانی شد) از هرگونه مسئولیتی در قبال محتوای منتشر شده توسط کاربران مبرا بوده‌اند. لاول معتقد است این پرونده می‌تواند قانونگذاران را وادار کند تا مصونیت مطلق شرکت‌های اینترنتی را محدود کنند.

متا ضمن رد اتهامات، بر اقدامات خود برای محافظت از نوجوانان تأکید کرده است. سخنگوی متا در بیانیه‌ای گفت: «ما قویاً با این اتهامات مخالفیم و اطمینان داریم شواهد نشان‌دهنده تعهد دیرینه ما به حمایت از جوانان خواهد بود.» این شرکت در سال ۲۰۲۵ ویژگی‌های ایمنی جدیدی معرفی کرد، از جمله در آوریل (فروردین) پخش زنده برای نوجوانان زیر ۱۶ سال را مسدود کرد و در سپتامبر (شهریور) برنامه همکاری با مدارس را برای رسیدگی سریع‌تر به شکایاتی مانند قلدری سایبری راه‌اندازی نمود.

روز گذشته نیز آدام موسری، رئیس اینستاگرام، در جایگاه شهود حاضر شد و در پاسخ به سؤالات اعتراف کرد که از مطالعه داخلی متا که نشان می‌داد هیچ ارتباطی میان نظارت والدین و توجه نوجوانان به مصرف شبکه‌های اجتماعی وجود ندارد، بی‌اطلاع بوده است. این سند که در دادگاه به نمایش درآمد، نشان می‌داد نوجوانان با شرایط دشوار زندگی، بیشتر از اینستاگرام به صورت عادتی یا ناخواسته استفاده می‌کنند.

پل اشمیت، یکی از وکلای متا، در دفاع از موکل خود، چالش‌های سلامت روان K.G.M را انکار نکرد، اما استدلال کرد که اینستاگرام عامل اصلی مشکلات او نبوده است. وی مشکلات شاکی را به مسائل خانوادگی نسبت داد و گفت او از شبکه‌های اجتماعی به عنوان مکانیسمی برای مقابله با مشکلات عمیق‌تر شخصی استفاده می‌کرده است.

در وال‌استریت، سهام متا چهارشنبه با ۰.۶۱ درصد افزایش بسته شد، اما در معاملات پس از بسته شدن بازار (after-hours) اندکی کاهش یافت. این نوسان اندک نشان می‌دهد سرمایه‌گذاران هنوز تأثیر نهایی این پرونده بر غول شبکه‌های اجتماعی را قطعی نمی‌دانند.

انتهای پیام/