هشدار یک جامعه شناس درباره انباشت فشارهای اقتصادی و اجتماعی | حکمرانی کارآمد نیست

به گزارش اقتصادنیوز، مقصود فراستخواه، جامعه‌شناس در بخشی از گفتگوی تفصیلی با اقتصادنیوز، درباره «ایرانِ بدون چشم‌انداز» گفت: این موضوع بیش از آنکه مسئله‌ای شخصی و خلقیاتی باشد، محصول مشکلات نهادی و ساختاری است که افق آینده را تضعیف کرده است.

وی افزود: برای ساختن چشم‌انداز باید قدرت خیال و تفکر سناریویی را تقویت کنیم؛ حداقل دو عدم‌قطعیت پیش‌روی ایران است؛ اینکه میدان سیاست به سمت پراگماتیسم می‌رود یا رادیکالیسم، و اینکه ابتکارات از پایین جامعه شکل می‌گیرد یا از بالای هرم قدرت.

فراستخواه گفت: در بهترین سناریو، پراگماتیسم با ابتکارات اجتماعی همراه می‌شود؛ در این صورت می‌توان از «آرامش در طوفان» سخن گفت. اما در بدترین حالت، اگر رادیکالیسم غالب شود و ابتکارها محدود به بالا بماند، ممکن است کشور به وضعیتی برسد که حتی تمامیت ارضی در مخاطره قرار گیرد و به «وضعیت اردوگاهی» نزدیک شویم.

وی با اشاره به اعتراضات اخیر گفت: جان‌هایی که از دست رفتند حق حیات، حق انتخاب سرنوشت سیاسی و حق انتقاد داشتند و این رخدادها شکاف ملت و دولت را عمیق‌تر کرد.

او تأکید کرد: شکاف ملت و دولت بار کجی است که با آن به مقصد نمی‌رسیم و ترمیم آن بسیار دشوار شده است؛ علاوه بر آسیب‌های بدنی، آسیب‌های روانی، کاهش مشروعیت سیاسی، تضعیف امید به اصلاح و افزایش گرایش به رادیکالیسم از پیامدهای این وضعیت است.

فراستخواه افزود: یکی از مخاطرات جدی، چشم دوختن جامعه به نیروهای بیرونی است؛ تجربه تاریخی نشان می‌دهد خشونت و اتکا به مداخلات خارجی راه پایدار نیست و بدون گفت‌وگو و تغییرات مسالمت‌آمیز نتیجه مطلوب حاصل نمی‌شود.

وی گفت: حکمرانی در این وضعیت کارآمد نیست و باید به جامعه بازگشت؛ نهادهای مدنی، صنفی، محلی و شبکه‌های همسایگی باید فعال شوند و «غم بزرگ» به «کار بزرگ» تبدیل شود.

او تأکید کرد: اگر امکان اعتراض در چارچوبی امن تعریف شود، بسیاری از هزینه‌ها کاهش می‌یابد؛ خیابان آخرین پناه مردم است و انباشت فشار، خطرناک است.

فراستخواه معتقد است: ایران با «حروف کوچک» نوشته می‌شود؛ یعنی شبکه‌های اجتماعی، نهادهای مدنی و ابتکارات مردمی می‌توانند در دل واقعیت تلخ اثر بگذارند.

به گفته او، سرمایه انسانی گسترده، تحصیل‌کردگان و ظرفیت‌های مدنی می‌توانند ذخیره عبور از این گذرگاه بحرانی باشند؛ به شرط آنکه سناریوی عقلانیت و ابتکارات درونی فعال شود.