چرا عرق بعضی‌ها بوی پیاز، گوگرد و ماهی خام می‌دهد؟ | استرس بوی عرق را تندتر می‌کند؟

همشهری‌آنلاین – پروانه بندپی: شاید شما هم همکار، دوست، همسر یا همسایه‌ای داشته باشید که عرقش بسیار بدبو و آزاردهنده است و ممکن است خودش هم متوجه آن نباشد. بوی نامطبوع عرق این افراد تا حدی کلافه‌کننده است که در سال‌های اخیر سایت‌هایی طراحی شده‌اند که می‌توانید با داشتن شماره تلفن فرد مورد نظر، به طور ناشناس و غیرمستقیم به او پیام دهید و بگویید بوی عرقش باعث اذیت دیگران می‌شود و بهتر است برای کنترل آن اقدامی کند. اما سوال این است که آیا بوی بد عرق همیشه به معنای رعایت نکردن بهداشت فردی است؟

این افراد، بدشانس‌های ژنتیکی هستند

عرق ذاتا بی‌بو است و بوی بد و نامطبوع آن ناشی از فعالیت باکتری‌ها روی ترکیبات موجود در عرق است. ژنتیک، ترکیبات چربی و پروتئین ناحیه زیر بغل، رژیم غذایی (مثل مصرف سیر، پیاز و مواد تند) و فعالیت هورمونی باعث می‌شود عرق بعضی‌ها بویی شبیه پیاز، گوگرد، آمونیاک، ماهی و … بدهد.

از نظر متخصصان، کسانی که تحت هر شرایطی عرق‌شان بوی بد نمی‌دهد، جزو خوش‌شانس‌های ژنتیکی محسوب می‌شوند. برعکس عده‌ای هم هستند که با وجود رعایت بهداشت، عرق‌شان همیشه بوی تند پیاز یا گوگرد یا پنیر مانده، ترشی، بویی شبیه آمونیاک و حتی بوی ماهی خام می‌دهد که تحمل دیگران را طاق می‌کند. تعدادی هم هستند که بهداشت فردی را به درستی رعایت نمی‌کنند و به گفته کارشناسان، بیشتر افراد معمولا از این دسته هستند. بدی ماجرا این است که ممکن است فرد دارای بوی تند عرق – حتی بوی پیاز – باشد، اما خودش متوجه آن نشود.

دکتر کیانا فرهی، متخصص پوست، مو و زیبایی در این زمینه به همشهری‌آنلاین می‌گوید: «بخشی از مشکل بوی بد عرق به خاطر مسائل ژنتیکی است. افرادی که میزان تعریق‌شان زیاد نیست و عرق‌شان بو نمی‌دهد، «خوش‌شانس‌های ژنتیکی» محسوب می‌شوند. البته غیر از عوامل ژنتیکی، بوی نامطبوع بدن در بسیاری از موارد به نوع تغذیه، رعایت بهداشت، شدت تعریق و شرایط هورمونی هم مربوط است.»

راهی هست که عرق‌مان بوی بد ندهد؟

اما آیا می‌توانیم کاری انجام دهیم که عرق ما بوی نامطبوع ندهد؟ فرهی می‌گوید: «تا حد زیادی بله. اول اینکه مواد غذایی مصرفی ما تأثیر قابل توجهی بر بوی بدن دارند. معمولاً افرادی که از مواد غذایی فرآوری‌شده یا غذاهای پرچرب استفاده می‌کنند، بوی عرق تندتری دارند. در مقابل، افرادی که رژیم غذایی متعادل‌تری با فیبر مناسب ـ البته نه بیش از حد ـ مثل سبزیجات مصرف می‌کنند، معمولاً عرق‌شان بوی نامطبوع عرق کمتری دارد.»

این متخصص پوست و مو اضافه می‌کند: «نکته بعدی میزان فعالیت بدنی است. هرچه فرد فعال‌تر باشد، طبیعتاً میزان تعریق او بیشتر است. چون غدد عرقی فعالیت بیشتری دارند و جریان عرق در بدن برقرار است. این موضوع باعث می‌شود افرادی که مثلا ورزشکارند، در صورت رعایت مراقبت‌های بهداشتی لازم معمولاً بوی عرق کمتری داشته باشند. البته این موضوع همیشگی نیست. گاهی عامل ژنتیکی آن‌قدر قوی است که فرد با وجود رعایت موارد بهداشتی همچنان عرق بدبویی دارد.»

فرهی به نکته مهمی اشاره می‌کند و می‌گوید: «عرق بدن به‌خودی‌خود هیچ بوی خاصی ندارد. عرقی که در کشاله ران یا کف دست‌ها ترشح می‌شود نیز ذاتاً بی‌بو است. دو ناحیه اصلی که بوی نامطبوع در آن‌ها ایجاد می‌شود، زیر بغل و پوست سر است که دلیلش ساختارهای چربی خاص موجود در این نواحی است.»

این متخصص پوست اضافه می‌کند: «اگر بهداشت فردی به ‌درستی رعایت شود و حتی در صورت عدم استحمام کامل، تنها به استفاده از رول‌های ضدعرق اکتفا نشود و سطح زیر بغل به ‌طور منظم با آب و صابون شسته و کاملاً خشک شود، از تجمع و انباشته شدن چربی جلوگیری خواهد شد و درنتیجه بوی شدیدی ایجاد نخواهد شد. افرادی که دچار بوی نامطبوع هستند، ممکن است این اقدامات را به ‌طور کامل انجام ندهند یا صرفاً از ضدعرق‌ها و دئودورانت‌ها – مخصوصا انواع معطر – استفاده کنند. بعضی از این محصولات تنها حاوی مواد خوشبوکننده هستند و در ترکیب با ترشحات چربی پوست می‌توانند بوی بدتر و نامطبوع‌تری ایجاد کنند. درضمن هیچ ضدعرقی به‌ تنهایی نمی‌تواند بوی بد عرق را از بین ببرد. تنها راه مؤثر، شست‌وشوی منظم روزانه، خشک کردن کامل آن ناحیه و مصرف کافی مایعات در طول روز است تا عرق غلیظ و چسبناک در بدن ایجاد نشود.»

در انتخاب لباس‌هایتان دقت کنید

به گفته این پزشک متخصص پوست، «لباس‌هایی که می‌پوشیم هم در ایجاد بو موثرند؛ در بدن ما منافذی وجود دارد که وظیفه خروج عرق را بر عهده دارند. اگر لباس‌ پلاستیکی باشد یا به‌ طور مرتب تعویض و شسته نشود، خودش باعث افزایش تعریق می‌شود و وضعیت تشدید خواهد شد.»

فرهی ادامه می‌دهد: «تغذیه هم همان طور که گفتم در تعیین بوی عرق موثر است؛ هرچه مصرف مواد غذایی دارای بو و ترکیبات تند مثل سیر، پیاز و تره بیشتر باشد، احتمال تندتر شدن بوی بدن بیشتر می شود. درعوض، مصرف مایعات و مواد غذایی با بوی ملایم‌تر می‌تواند به کاهش بوی بدن کمک کند. چون عرق حاصل فرآیند سوخت‌وساز بدن است. به ‌طور کلی توصیه می‌شود افرادی که بوی عرق تندی دارند، از مصرف سیر و تره خام یا مواد غذایی با بوی تند پرهیز کنند.»

استرس، بوی عرق را تندتر می‌کند؟

آیا استرس و اضطراب هم می‌توانند بوی عرق را تشدید کنند؟ فرهی در این مورد مهم توضیح می‌دهد: «استرس و اضطراب به ‌تنهایی باعث بدبو شدن عرق نمی‌شوند، اما با تشدید فعالیت هورمونی، میزان تعریق را افزایش می‌دهند. در نتیجه، فعالیت بیشتر غدد عرقی می‌تواند باعث تشدید بوی عرق شود و فرد بوی شدیدتری احساس کند.»