کشف تازه دانشمندان | نخستین مهره‌داران زمین چهار چشم داشته‌اند

آفتاب نو، فرخنده رفائی: این کشف که بر پایه بررسی فسیل‌هایی با حفظ استثنایی انجام شده، درک دانشمندان از مراحل آغازین تکامل مهره‌داران از ماهی‌ها تا انسان را به‌طور جدی بازنگری می‌کند و منشأ اندام صنوبری در مغز انسان را به ساختارهای بینایی باستانی پیوند می‌زند.

به گزارش نیواطلس، این پژوهش نشان می‌دهد نیاکان اولیه تمام جانوران دارای ستون فقرات از جمله انسان، جهان پیرامون خود را نه با دو چشم بلکه با چهار چشم مشاهده می‌کرده‌اند. این نتیجه از مطالعه فسیل‌های دو گونه از خانواده myllokunmingiids به‌دست آمده که قدیمی‌ترین مهره‌داران شناخته‌شده محسوب می‌شوند.

به گفته جاکوب وینتر از دانشگاه بریستول، این جانوران دو چشم بزرگ در طرفین سر و دو چشم کوچک‌تر در بخش بالایی داشته‌اند که همگی از نوع چشم‌های دوربینی بوده‌اند. این ساختار احتمالا میدان دید وسیع‌تری ایجاد می‌کرده و شانس بقا را در محیط‌های پرخطر کامبرین افزایش می‌داده است.

فسیل‌ها در منطقه Kunming چین کشف شده‌اند؛ ناحیه‌ای که به دلیل شرایط خاص رسوب‌گذاری، به حفظ جزئیات ظریف اندام‌های نرم شهرت دارد. پژوهشگران، از جمله سیهانگ ژانگ و پی‌یون کنگ، چهار لکه تیره‌رنگ در جلوی سر این جانوران شناسایی کردند. پیش‌تر تصور می‌شد دو لکه میانی کپسول‌های بویایی باشند، اما این فرضیه با شواهد موجود درباره داشتن تنها یک سوراخ بینی در مهره‌داران اولیه سازگار نبود.

آنچه باعث شد دانشمندان، این ساختارها را «چشم» تشخیص دهند این بود که بررسی‌های میکروسکوپی الکترونی وجود ملانوزوم‌ها (ساختارهای حامل ملانین) را در این اندام‌ها نشان داد و ملانین نقشی کلیدی در جذب نور و شکل‌گیری تصویر دارد.

این کشف، قدیمی‌ترین شواهد شناخته‌شده از ملانین فسیل‌شده را با قدمتی بیش از ۵۱۸ میلیون سال ثبت می‌کند؛ رکوردی که پیش‌تر به دوره کربونیفر محدود می‌شد.

همچنین آثاری از عدسی در این اندام‌ها مشاهده شده که تفسیر آنها به‌عنوان چشم را تقویت می‌کند. پژوهشگران معتقدند فشارهای زیست‌محیطی دوره کامبرین، به‌ویژه حضور شکارچیان، باعث تکامل این سامانه بینایی پیچیده شده است.

بیشتر بخوانید:

با تغییر جایگاه اکولوژیک این جانوران و حرکت به‌سوی شیوه‌های تغذیه شکارگرانه، جفت دوم چشم‌ها به‌تدریج کارکرد بینایی خود را از دست داده و به اندامی عصبی_غددی به نام «غده صنوبری» تبدیل شده است؛ ساختاری که امروز در انسان ترشح ملاتونین و تنظیم چرخه خواب را بر عهده دارد.

محقق دیگری از کالج لندن نیز که در این پژوهش نقشی نداشته، نتایج را «مستدل و منطقی» توصیف می‌کند و آن را گامی مهم در ترسیم تصویری دقیق‌تر از مراحل اولیه تکامل مهره‌داران می‌داند.