سرنوشت فریلنسرها در قطعی اینترنت / از سقوط پروژه‌ ها تا موج مهاجرت

فریلنسرها امسال برخلاف سال‌های قبل به دلیل قطع کامل اینترنت در ۱۸ دی‌ماه و تداوم اختلال‌های شبکه با افت قابل‌توجه تقاضا، تکمیل و تحویل پروژه‌ها و در نهایت درآمد مواجه شدند. فریلنسرهایی هم که با کارفرماهای خارج از کشور همکاری می‌کنند، با قطع کامل درآمد، بیکاری مستقیم، ناتوانی در انجام کارهای فنی، فسخ همکاری‌های بین‌المللی، سقوط معیشتی، ناامیدی عمیق و مهاجرت دست‌وپنجه نرم می‌کنند؛ وضعیتی که فعالان این حوزه از آن به‌عنوان «فریز فریلنسرها» یاد می‌کنند.

به گزارش دنیای اقتصاد، آمارهای رسمی از تعداد و درآمد جامعه فریلنسر در کشور وجود ندارد و طبق اطلاعات یکی از بزرگ‌ترین سایت‌های فریلنسینگ ایران، بیش از یک‌میلیون فریلنسر در این پلتفرم فعالیت دارند. با این حال، تخمین‌هایی در این خصوص از بین ۱۵ تا ۲۵‌میلیون تومان در ماه یا 70‌میلیون تومان برای افراد باتجربه مطرح می‌شود، در حالی که درآمدهای فریلنسرهای ایرانی به دلیل کمبود پروژه‌های ثابت و بلندمدت، محدودیت دسترسی به پروژه‌های بین‌المللی و توان پایین کسب‌وکارهای داخلی برای پرداخت‌های بالا عمدتا ناپایدار است.

 براساس اظهارات یکی از فعالان فریلنسر در داخل کشور، حجم پروژه‌ها در یک پلتفرم فریلنسینگ در روزهای اول قطع اینترنت تا 96 درصد کاهش یافت و حتی با بازگشت محدود و پر اختلال اینترنت نیز، فعالیت‌ها به 20 تا 30 درصد میانگین ماه قبل رسیده است.

آمارهای دیگر هم نشان می‌دهد که حدود 70 تا 75 درصد از کل شاخص‌های فریلنسری در 20 روز قطع کامل اینترنت کاهش یافته است و برآوردها بیانگر این است که در آن بازه‌ ۲۰ روزه، حدود ۳۰ هزار فریلنسری که بالقوه می‌توانستند در پلتفرم ثبت‌نام کنند، عملا از این فرصت جا ماندند و تحقق درآمدهای احتمالی هم از بین رفت.

شاخص‌های مرتبط با فریلنسری هنوز به وضعیت قبل از غیرعادی شدن شرایط بازنگشته‌اند و می‌توان گفت به‌طور متوسط در حدود ۷۰ درصد سطح پیشین خود قرار دارند. یکی از مهم‌ترین شاخص‌ها که هنوز هم به وضعیت نرمال قبل از بحران بازنگشته، شاخص «محل انجام پروژه» از سمت کارفرماست که همچنان بیش از ۸۰ درصد کاهش را نشان می‌دهد.

کاهش قابل‌توجه تعداد پروژه‌های فریلنسری عملا بخش بزرگی از فریلنسرها را بیکار می‌کند، به‌ویژه آنکه ۳۷ تا ۳۸ درصد فریلنسرهای پلتفرم از مناطق کم‌برخوردار می‌آیند و فریلنسینگ برای بسیاری از آنها عملا تنها منبع درآمد محسوب می‌شود. در همین حال، تشدید مهاجرت فریلنسرهای حرفه‌ای نیز مشاهده می‌شود و تعداد فریلنسرهای فعال نه‌تنها افزایش پیدا نمی‌کند، بلکه به‌طور مستمر در حال کاهش است.

بررسی روایت‌های برخی فریلنسرها نیز موج شدیدی از ناامیدی عمیق، بیکاری مستقیم، مهاجرت و آسیب به اعتبار حرفه‌ای را نشان می‌دهد. فریلنسرها با قطع کامل و سراسری اینترنت صرفا با ابعاد اقتصادی این اتفاق درگیر نبوده‌اند، بلکه با بحران روانی، فرسودگی ذهنی و ضربه به آینده شغلی و فردی هم دست‌وپنجه نرم می‌کنند. در نتیجه، ممکن است با موج جدیدی از بیکاری و مهاجرت نیروهای ماهر در اقتصاد آزادکاری ایران مواجه باشیم.