کاهش ذخایر خونی در تهران | درخواست از شهروندان برای اهدای خون

همشهری‌آنلاین – پروانه بندپی: هر سال در فصل سرما مراجعه مردم به مراکز انتقال خون به منظور اهدای خون کاهش پیدا می‌کند و دلیلش هم طبق گفته خود مسئولین سازمان، سرما، آلودگی هوا، ابتلا به بیماری‌های ویروسی و نیاز به ماندن در خانه و موارد دیگر است. امسال اما وضعیت متفاوت‌تر از همیشه است؛ اینترنت کشور قطع است و پیامک‌ها نیز بسته‌اند و خود مدیران کل انتقال خون اذعان دارند که به این دلایل نتوانسته‌اند اطلاع‌رسانی خوبی داشته باشند و اهدای خون را به مردم یادآوری و آنها را به این کار تشویق کنند. موضوعی که منجر به کاهش ذخایر خونی استان تهران شده است.

دسترسی به اهداکنندگان سخت شده

مدیرکل انتقال خون استان تهران امروز (۲۴ دی) از کاهش ذخایر خونی در تهران خبر داد و از تهرانی‌ها خواست که برای اهدای خون مراجعه کنند. دکتر محمدرضا مهدی‌زاده در گفت‌وگو با ایسنا به این موضوع اشاره کرد که «در فصول سرد سال و تحت تاثیر سرما و همچنین آلودگی هوا معمولا مراجعات مردمی به مراکز انتقال خون کم می‌شود و همین موضوع هر سال باعث کاهش ذخایر خونی در این فصل‌ها می‌شود.»

او گفت: «دسترسی به اهداکنندگان در این روزها سخت است. چون امکان ارسال پیامک وجود ندارد و دسترسی به شبکه‌های اجتماعی هم میسر نیست. قبلا ارسال پیامک و شبکه‌های اجتماعی، راه‌های ارتباطی ما با اهداکنندگان بود. البته روز ۲۲ دی میزان مراجعه به پایگاه‌ها و تیم‌های سیار خوب بود اما این مراجعات به معنای بی‌نیاز شدن مراکز نیست.»

مهدی‌زاده از افزایش تعداد تیم‌های سیار انتقال خون در ۱۰ بیمارستان استان تهران با هدف افزایش میزان ذخایر خونی خبر داد و گفت: «مراکز اهدای خون هم در کنار تیم‌های سیار فعالند و ساعت فعالیت مراکز که قبلا محدود بود، الان تا ساعت ۲۰ تعیین شده و از مردم به خصوص زنان و جوانان و افرادی که تا الان برای اهدای خون اقدام نکرده‌اند، درخواست می‌کنیم که با سازمان انتقال خون همراهی کنند.»

دکتر بشیر حاجی‌بیگی، سخنگوی سازمان انتقال خون کشور نیز پیش از این درباره علت کاهش آمار مراجعه برای اهدای خون در فصل‌های سرد به همشهری گفته بود: «در فصل سرما به علت کاهش طول روز، سردی هوا، آلودگی هوا، ابتلا به بیماری‌های فصلی و مصرف آنتی‌بیوتیک و دلایلی از این قبیل، مردم کمتر از خانه بیرون می‌آیند و درنتیجه آمار اهدای خون در این فصل‌ها کمتر می‌شود.»

بیشتر بخوانید؛

کمبود ذخایر خون در برخی استان‌ها

کمبود ذخایر خونی تنها مختص تهران نیست و برخی استان‌های دیگر نیز با این مشکل مواجه‌اند. مشاور عالی و جانشین وزیر بهداشت در صحبت‌هایی که به تازگی داشته، این وضعیت را «نابرابری وضعیت ذخایر خونی در استان‌ها» عنوان کرده و کمبود شدید نیرو در سازمان را یکی از مهم‌ترین دلایل کاهش ذخایر خونی در کنار دیگر دلایل یادشده‌ دانسته است. استان‌های خراسان شمالی، خوزستان، آذربایجان شرقی و کردستان بعضی از استان‌های دچار کمبود ذخایر (در حال حاضر) هستند.

مدیرکل انتقال خون آذربایجان شرقی درباره کمبودها گفته که «ذخایر خون استان به دلیل اوج گیری آنفلوآنزا در ماه‌های گذشته و تعطیلی‌ها وضعیت نامناسبی دارد.» مدیرعامل انجمن حمایت از بیماران تالاسمی خوزستان هم به ایسنا گفته که «مشکلات معیشتی و اقتصادی، تاثیر مستقیم و جدی بر کاهش میزان اهدای خون گذاشته و این مساله نیازمند توجه مسئولان است. مردم در شرایط معیشتی کنونی، کمتر برای اهدای خون مراجعه می‌کنند. این وضعیت نه تنها موجب کاهش مراجعه برای اهدا شده، بلکه ممکن است باعث شود افراد سالم هم کم‌کم با فقر آهن یا کم‌خونی مواجه شوند و دیگر نتوانند برای اهدای خون مراجعه کنند.» کاهش ذخایر خونی در حالی نگران‌کننده است که حدود ۲۰ درصد از خون‌های اهدایی به بیماران تالاسمی می‌رسد؛ بیمارانی که مدام نیاز به تعویض خون مدام دارند و انتقال خون به آنان نباید به تعویق بیفتد. همچنین رسیدگی به برخی بیماران اورژانسی است و نمی‌توان معطل خون ماند.

مسئولان از حالا نگران ماه رمضان نیز هستند. چراکه «تجربه سال‌های گذشته نشان می‌دهد میزان مراجعه برای اهدای خون در دو هفته اولِ ماه رمضان کاهش می‌یابد.» بابک یکتاپرست، معاون اجتماعی سازمان انتقال خون اما در گفتگو با رسانه‌ها از وضعیت “پایدار” ذخایر خونی در کشور خبر داده و در عین حال گفته که «اگر بخواهیم تمام نیازهای مراکز درمانی را بدون در نظر گرفتن اولویت‌بندی برای بیماران پاسخ دهیم، میزان اهدای خون باید حدود ۱۵ درصد افزایش پیدا کند.» مشاور عالی و جانشین وزیر بهداشت هم گفته که «وضعیت ذخایر خونی باید ۲۰ درصد از نیاز کشور بیشتر باشد اما وضعیت ذخایر خونی در برخی استان‌ها قوی‌تر و در برخی استان‌ها ضعیف‌تر است.»

سالانه ۲.۵‌ میلیون ایرانی خون می‌دهند

سالانه حدود ۲.۵‌ میلیون نفر در کشور در اهدای خون مشارکت دارند که با آن که به نسبت جمعیت واجد شرایط کشور، آمار بالایی محسوب نمی‌شود اما ۱۰۰‌ درصد پاسخگوی نیازهای مراکز درمانی سراسر کشور است. به‌گفته مسئولان سازمان انتقال خون کشور، شاخص ایران در اهدای خون، هم‌تراز کشورهای توسعه‌یافته است. همچنین در حوزه جغرافیایی مدیترانه شرقی، ایران اولین کشور است که موفق شده از سال ۲۰۰۷ به شاخص اهدای خون ۱۰۰‌ درصد داوطلبانه برسد. صد درصد داوطلبانه بودن اهدای خون در ایران زمانی اهمیت و ارزش بیشتری می‌یابد که بدانیم بیش از ۵۴ درصد کشورهای دنیا خون خود را در برابر پول می‌فروشند و درضمن همه این خون‌ها سالم هم نیستند. این آماری است که خود سازمان جهانی بهداشت اعلام کرده است. اهدای خون در ایران هم کاملا داوطلبانه صورت می‌گیرد و هم ایرانی‌ها (به خصوص زنان) فعلا در لیستِ سالم‌ترین دارندگان خون منطقه قرار دارند.

اهداکنندگان خون در ایران ۳‌ دسته‌اند؛ بار اولی، مستمر و باسابقه؛ اهداکنندگان بار اولی، افرادی هستند که برای اولین بار اقدام به اهدای خون می‌کنند و ممکن است به این کار ادامه دهند و ممکن است ادامه ندهند. اهداکنندگان مستمر کسانی هستند که حداقل ۲‌ بار در سال برای اهدای خون مراجعه می‌کنند. اهداکننده باسابقه هم فردی است که سابقه‌ای در اهدای خون داشته باشد؛ این سابقه می‌تواند ۶‌ ماه پیش یا ۵ سال پیش باشد.‌ بالاترین شاخص مشارکت برای اهدای خون در ایران متعلق به اهداکنندگان خون مستمر و اهداکنندگان باسابقه است که شاخص آن در حال حاضر ۸۷‌ درصد است.