خسارت ۷میلیاردی آشوب‌ها به تئاتر

البته این روال طبیعی است که در چنین شرایطی مخاطبان پروپاقرص تئاتر ترجیح دهند تا عادی‌شدن شرایط به تئاتر نروند. همان‌طور که آشوب‌ها به بسیاری از مشاغل آسیب زدند، جریان تئاتر نیز از این بحران در امان نماند. بررسی‌ها نشان می‌دهد که از ۱۰۰ اجرای روزانه در شرایط عادی به تنها ۲۰ اجرای روزانه رسیدیم و فروش از حدود ۷۰۰میلیون تومان به ۳‌میلیون تومان در روزهای آشوب و ناامنی کاهش یافت. یعنی به‌طور میانگین ضرر وارده را فارغ آسیب روحی که به اعضای یک گروه تئاتر وارد می‌شود، می‌توانیم بیش از ۷‌میلیارد تومان تخمین بزنیم. با توجه به آنچه از نظر گذشت، گزارشی تهیه کردیم که ابعاد ضرر اقتصادی و معنوی آشوب‌ها و ناامنی‌ها را بر بدنه تئاتر کشور در گفت‌وگو با محمد عمرآبادی مدیر درگاه فروش بلیت تئاتر «تیوال» و آریان امیرخان تهیه‌کننده تئاتر پرفروش «کلکسیونر» که با بروز آشوب‌ها اجرایش متوقف شد بررسی می‌کنیم. 

توقف تئاترهای پرفروش
اوایل دی شرایط بسیار خوب و پویایی برای بعضی تئاترهایی که فروش خوبی داشتند به‌وجود آمد. متأسفانه پیامدهای آشوب دامن تئاترهای پرفروش را گرفت و تئائرهایی از قبیل «مکبث: خنجری از ذهن» به کارگردانی مهران یاراحمدی، «فینگرفود» به کارگردانی سیما تیرانداز، «قصاب» به کارگردانی شاهو رستمی، «در همسایگی تزارها» به کارگردانی احمد سلیمانی، «کلکسیونر» به کارگردانی سعید دشتی، «تاکسیدرمی» به کارگردانی مجتبی رستمی‌فر در تالار آفتاب شهر اهواز، «آقای مجنون» و «خانم لیلی» به کارگردانی مهدی کاشی در سالن آوینی شهر قم در روزهای آشوب متوقف شدند و هرچند ممکن است ادامه پیدا کنند اما قطعا با ضرر اقتصادی زیادی مواجه شدند. علاوه‌بر این، بیشتر تئاترهایی که با این شرایط مواجه شدند، فرجه یا زمان اضافی برای روی‌صحنه‌رفتن پیدا نکردند.

آسیب ۹۰ درصدی به تئاترهای در حال اجرا
بر‌اساس بررسی‌ها ما دو دسته تئاتر داشتیم؛ دسته‌ای در هفته آخر اجرای خود قرار داشتند و حدود ۲۵ درصد ضرر کردند و دسته‌ای که اجرای خود را در روزهای آشوب شروع کرده بودند و متاسفانه بیش از ۹۰ درصد به آنها خسارت وارد شد. محمد عمرآبادی مدیر درگاه فروش بلیت تئاتر «تیوال» با ارائه آماری درباره کاهش فروش و مخاطبان تئاتر قبل و بعد از شروع آشوب‌ها در کشور گفت: از اولین روز شروع آشوب‌ها تا نزدیک به هفت روز، فروش تئاترها تقریبا صفر بود؛ یعنی وضعیت اقتصادی سخت و دشواری برای هنرمندان،تهیه‌کنندگان تئاتروجامعه فناوری اطلاعات مانند ما که بستر ارائه خدمات اینترنتی هستیم، به‌وجود آمد.بعد از گذشت یک هفته که وضعیت آرام‌تر شد و زندگی عادی جریان پیدا کرد، مقداری این فروش افزایش پیدا کرد اما حتی حالا که در اوج این فروش نسبت به ۱۰روز ناآرام هستیم،آمارفروش یک‌دهم روزهای عادی است. به‌عبارتی،امروز که مقداری به شرایط عادی نزدیک شده‌ایم،آمار فروش به یک‌دهم اوضاع عادی رسیده است. 

کاهش اجرا و فروش در بحران
عمرآبادی با تشریح اوضاع نابسامانی که برای اقتصاد تئاتررخ داده،عنوان کرد:آماری که ارائه می‌دهم به شما نشان می‌دهد با شروع ملتهب‌شدن جو و قطع اینترنت -بنا‌به ضرورت- روز‌به‌روز فروش‌ها کاهش یافته است. فروش بلیت‌ها به‌شکل روزانه از شرایط عادی تا زمان ملتهب‌شدن جو، به این ترتیب بوده است: ۱۵ دی برابر با ۲۷۰۰بلیت،۱۶ دی ۲۴۸۶ بلیت، ۱۷ دی تعداد ۲۳۶۱ بلیت، از ۱۸ دی همزمان با شروع آشوب‌ها و ناامنی‌ها آمارها به ۹۲۰ بلیت و د روز جمعه ۱۹ دی همزمان با قطع اینترنت بین‌الملل به ۱۲ بلیت رسیده است. شنبه ۲۰ دی ۲۵ بلیت، یکشنبه ۲۱دی۱۰۶ بلیت، ۲۲ دی ۲۷ بلیت، سه‌شنبه ۲۳ دی ۱۵۹ بلیت، چهارشنبه ۲۴ دی ۲۳۸ بلیت، پنجشنبه ۲۵ دی ۳۹۰ بلیت، جمعه ۲۶ دی ۵۰۳ بلیت، شنبه ۲۷ دی ۴۴۶ بلیت و یکشنبه ۲۸ دی ۳۰۷ بلیت.
مدیر درگاه فروش بلیت تئاتر «تیوال» یادآوری کرد: این آمار بر اساس تعداد بلیت فروخته شده است، نه تعداد نفرات، چون به‌طور میانگین هرکسی برای خودش و شخص همراهش دو بلیت می‌خرد.بنابراین تعداد تماشاگران خیلی بیشتر از میزان بلیت فروخته‌شده کاهش یافته است؛ به‌عنوان مثال، روزی که آمار فروش بلیت۱۲بلیت عنوان شد، تنها۸نفرتماشاگر داشتیم. 
عمرآبادی با بیان این‌که روزهای عادی و قبل از شروع ناآرامی‌ها به‌طور معمول ۱۰۰ اثر نمایشی روی صحنه می‌رفتند، افزود: الان با وجود این‌که چند‌روزی است شرایط به روال عادی برگشته، ۲۰ تئاتر روی صحنه می‌روند. از میان این ۲۰ تئاتر یک اثر مربوط به کودک‌و‌نوجوان و ۱۹ اثر مربوط به بزرگسالان است. روز۲۳ دی تنها یک اثر و ۲۴ دی تعداد ۵ اثر روی صحنه بود که دو اثر آن مربوط به کودک و نوجوان بود. 
او با بیان این‌که قطعا امنیت اولویت اول همه ما در کشور است اما نیازمند بسترسازی لازم در زمینه اینترنت هستیم، افزود: این راهکار نهایی نیست و باید چاره‌ای اندیشیده شود تا صاحبان مشاغل هنری در مواقع بحران کمتر آسیب ببینند. از نگاه هنری هم جامعه هنری آنچنان سرمایه‌دار نیست که با درآمدی خارج از تئاتر بتواند زندگی‌اش را بگرداند و همه آنها بر اساس تلاش روزانه و ماهانه خود درآمد کسب می‌کنند و حتی خود ما نیز براساس فروش بلیت‌ها به درآمد می‌رسیم. 

«کلکسیونر» هم ۵۰۰ میلیون ضرر کرد
یکی از تئاترهایی که در روزهای آشوب از لحاظ اقتصادی و معنوی آسیب دید و دیگر روی صحنه نرفت، «کلکسیونر» به نویسندگی پویا سعیدی، کارگردانی سعید دشتی و تهیه‌کنندگی آریان امیرخان است. حمیدرضا آذرنگ، نوید نصرتی، دیبا زاهدی و جمعی دیگر از بازیگران شناخته شده نیز در این اثر نقش‌آفرینی کرده بودند. امیرخان با اشاره به پرفروش بودن این نمایش به جام‌جم گفت: برای روی صحنه آمدن این تئاتر حدود دو ماه تمرین کردیم و پس از آن ۳۰ اجرا در تماشاخانه ایرانشهر داشتیم که استقبال مخاطب موجب شد تمام بلیت‌ها از قبل به فروش برود و به‌دلیل همین استقبال ۱۰ اجرای دیگر را در تماشاخانه «ملک» از دهم دی تمدید کردیم که پس از سه تا چهار اجرا به‌دلیل شرایط ایجاد شده، ادامه پیدا نکرد.
امیرخان یادآوری کرد: ما این دوره دوم اجرا را برای این ترتیب دادیم که به سود برسیم، چون از لحاظ مالی در تماشاخانه ایرانشهر سر‌به‌سر شدیم که متأسفانه امکان‌پذیر نشد. علاوه بر این، اجرای اضافه بر زمان تعیین شده به ما ندادند، چون تماشاخانه ملک قصد بازسازی محیط داخلی‌اش رابه مدت سه ماه داشت واین فرجه تنها قبل از بازسازی برای ما مهیا بود. 
او در پاسخ به این پرسش که برآیند شما از ضرر وارد شده از توقف اجراها چقدر است، خاطرنشان کرد: ضرر وارده به مانزدیک۳۰۰تا۴۰۰میلیون تومان است و این رقم زیادی برای تئاترکه نسبت به سینمااقتصادکوچکی دارد،محسوب می‌شود.
امیرخان درپایان گفت: به‌طور معمول وقتی اتفاقاتی از این دست در کشور می‌افتد، تمام مشاغل ازجمله سینما و تئاتر که جزو سرگرمی مردم محسوب می‌شوند، آسیب می‌بینند و تعطیل می‌شوند.

راهکاری برای برون‌رفت از بحران
همان‌طور که اشاره شد،هنرمندان ماه‌ها برای خلق اثری که بردل تماشاگر بنشیند، وقت می‌گذارند.این عشق وتعهد دوطرفه، اصلی‌ترین سرمایه تئاتر است. امروز پس از چند روز سخت، شرایط به ثبات و امنیت لازم رسیده و این می‌تواند امید ما را برای تماشای تئاترهای تأثیرگذار با فروش و مخاطب بالا بیشتر کند مخاطبان برای بازگشت به تجربه‌های زنده هنری دوچندان شود. تجربه توقف ناگهانی تئاتر، هرچند تلخ است اماهنرمندان رابه استفاده ازراهکارهای نوین برای ارتباط و تعامل با مخاطبان وامی‌دارد. شاید شاهد رویکردهای نوآورانه در فروش بلیت، برگزاری اجراهای آنلاین هوشمندانه یا حتی ساختارهایی باشیم که تئاتر را در برابر بحران‌ها تاب‌آورتر کند. البته برای رسیدن به چنین ساختاری نیازمند حمایت دولتی قوی و ساختارمند و بسترسازی درست در زمینه اینترنت هستیم تا در آینده بنیان اقتصادی تئاتر محکم‌تر از گذشته باشد و آسیب کمتری ببیند. هرچند نمایش‌های زیادی با وجود پرفروش بودن متوقف شدند اما هریک از گروه‌های تئاتری می‌توانند تجربه‌های تلخ گذشته را پشتوانه اراده‌ای قوی‌تر برای خلق آثار جدید و تأثیرگذار در آینده قرار دهند. تجربه ثابت کرده هنر تئاتر، با تمام فراز و نشیب‌هایش، همواره راهی برای بیان زیست و چگونگی سبک زندگی انسان پیدا کرده است.